Shloka 1

Sequential Description of Pilgrimage Fords and Their Merits

Tīrtha-Itinerary

Devanagari script

नारदौवाच । ततो गच्छेत राजेंद्र सुगंधंलोकविश्रुतम् । सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोके महीयते

Transliteration

nāradauvāca | tato gaccheta rājeṃdra sugaṃdhaṃlokaviśrutam | sarvapāpaviśuddhātmā brahmaloke mahīyate

Translation

نارد نے کہا: پھر اے راجندر، سُگندھ نامی اُس تیرتھ کو جاؤ جو تینوں لوکوں میں مشہور ہے۔ سب گناہوں سے باطن پاک ہو کر انسان برہملوک میں عزت پاتا ہے۔

Word by Word

• नारदः: Narada
• नारदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then/from there
• ततः: Desha-Kala (देश/काल-अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राज-इन्द्र: O king of kings (O Rajendra)
• राज-इन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः (राजा एव इन्द्रः)

• सुगन्धम्: fragrant/pleasant
• सुगन्धम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुगन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लोकम्)

• लोक-विश्रुतम्: renowned in the world
• लोक-विश्रुतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + विश्रुत (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (लोकम्); सप्तमी/तृतीया-तत्पुरुषार्थः—लोके विश्रुतः (world-renowned)

• सर्व-पाप-विशुद्ध-आत्मा: one whose self is purified of all sins
• सर्व-पाप-विशुद्ध-आत्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + विशुद्ध (कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः—यस्यान्तःकरणम् सर्वपापैः विशुद्धम्

• ब्रह्म-लोके: in Brahma’s world
• ब्रह्म-लोके: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (ब्रह्मणः लोकः)

• महीयते: is honoured/is glorified
• महीयते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is honoured/glorified)

Speaker

Nārada

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: नारदौवाच = नारदः + उवाच; राजेंद्र = राज + इन्द्र (समास/सन्धि); सुगंधंलोकविश्रुतम् = सुगन्धम् + लोकविश्रुतम्.

Characters & Entities

• Nārada
• Brahmā
• Brahmaloka
• Sugandha (tīrtha/place)

FAQs

What does this verse suggest about the spiritual result of visiting Sugandha?

It presents Sugandha as a world-renowned sacred destination whose visit purifies one from sins and leads to honor in Brahmaloka.

Who is addressed as “rājendra” in this verse?

“Rājendra” means “lord of kings” and indicates that Nārada is addressing a king (a royal listener in the dialogue).

What is the ethical or spiritual teaching emphasized here?

The verse links moral purification (freedom from sin) with disciplined sacred travel and reverence for tīrthas, culminating in exalted spiritual status.