Shloka 38

Narmadā Pilgrimage Itinerary: Sequence of Tīrthas, Rites, and Fruits

Devanagari script

तत्र देवाः सगंधर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । आराधयंति देवेशं त्रिसंध्यं विमलेश्वरम्

Transliteration

tatra devāḥ sagaṃdharvā ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ | ārādhayaṃti deveśaṃ trisaṃdhyaṃ vimaleśvaram

Translation

وہاں دیوتا گندھروؤں سمیت، رِشی، سِدھ اور چارن—دن کی تینوں سندھیاؤں میں دیویش وِملیشور کی عبادت کرتے ہیں۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• देवाः: gods
• देवाः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• स-गन्धर्वाः: together with Gandharvas
• स-गन्धर्वाः: कर्ता (Kartā/Subject; with-associative)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’) + गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास: ‘गन्धर्वैः सह’; पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; देवाः इत्यस्य सहचर-निर्देश

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• सिद्ध-चारणाः: Siddhas and Cāraṇas
• सिद्ध-चारणाः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध + चारण (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (copulative): ‘सिद्धाश्च चारणाश्च’; पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• आराधयन्ति: worship
• आराधयन्ति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: आ + राध् (धातु)
• Form: लट् (present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन

• देवेशम्: the Lord of the gods
• देवेशम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: देव + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: ‘देवानाम् ईशः’ (lord of gods); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• त्रि-सन्ध्यम्: (present) at the three sandhyās
• त्रि-सन्ध्यम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + सन्ध्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास: ‘त्रयः सन्ध्याः’ (three junction-times); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (देवेशम्/विमलेश्वरम्)

• विमलेश्वरम्: Vimaleśvara
• विमलेश्वरम्: कर्म (Karma/Object; apposition)
• Type: Noun
• Root: विमल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास: ‘विमलः ईश्वरः’ (the pure Lord); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; देवेशम् इत्यस्य समानाधिकरण

Speaker

Unspecified (narratorial voice within the chapter context)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: सगंधर्वा = स-गन्धर्वाः; सिद्धचारणाः = सिद्ध-चारणाः; आराधयंति = आराधयन्ति (अनुस्वार-लेखनभेद); त्रिसंध्यं = त्रि-सन्ध्यम्

Characters & Entities

• Devas
• Gandharvas
• Rishis
• Siddhas
• Charanas
• Vimaleshvara (Shiva)

FAQs

What does “tri-saṃdhyā” (three sandhyās) mean in this verse?

It refers to the three daily transitional periods—morning (dawn), midday, and evening (dusk)—traditionally regarded as especially auspicious for prayer and worship.

Who is Vimaleśvara in the Padma Purana context?

Vimaleśvara is a devotional epithet/name meaning “the Pure (Stainless) Lord,” commonly understood as a form or manifestation of Śiva revered by gods and celestial beings.

What spiritual emphasis does this verse convey?

It highlights disciplined, regular devotion: even exalted beings (devas and celestial orders) engage in consistent worship at prescribed sacred times, modeling steady practice and reverence.