Shloka 8

Narmadā Māhātmya with the Praise of Amarakantaka Tīrthas

Devanagari script

कलिंग देशे पश्चार्द्धे पर्वतेऽमरकंटके । पुण्या च त्रिषु लोकेषु रमणीया मनोरमा

Transliteration

kaliṃga deśe paścārddhe parvate'marakaṃṭake | puṇyā ca triṣu lokeṣu ramaṇīyā manoramā

Translation

ملکِ کلنگ کے مغربی حصّے میں، امرکنٹک نامی پہاڑ پر ایک مقدّس تیرتھ ہے—جو تینوں لوکوں میں پاکیزہ، دلکش اور نہایت مسحور کن ہے۔

Word by Word

• कलिंग: in Kaliṅga (region)
• कलिंग: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कलिंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (Singular); देशे इति पदस्य विशेषणम्

• देशे: in the country/region
• देशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (Singular)

• पश्चार्द्धे: in the western part
• पश्चार्द्धे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चार्द्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (Singular)

• पर्वते: on the mountain
• पर्वते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (Singular)

• अमरकंटके: at Amarakantaka
• अमरकंटके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमर + कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (अमराणां कण्टकः/अमरकण्टकः) स्थाननाम

• पुण्या: holy
• पुण्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (Singular); विशेषणम् (नदी/तीर्थ-लक्षणा)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction: and)

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: त्रि-शब्दः; पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन (Plural); लोकेषु इति पदस्य विशेषणम्

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन (Plural)

• रमणीया: delightful
• रमणीया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रमणीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (Singular); विशेषणम्

• मनोरमा: charming
• मनोरमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मनोरम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन (Singular); विशेषणम्

Speaker

Unspecified narrator (contextual Purāṇic narration; commonly transmitted within the Pulastya–Bhīṣma dialogue in Padma Purāṇa)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shringara

Geographic Context

Type: mountain

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: पर्वतेऽमरकंटके = पर्वते + अमरकंटके (अ + अ → ’); कलिंग देशे इति सप्तमी-सम्बन्धः; पुण्या/रमणीया/मनोरमा इति स्त्रीलिङ्ग-प्रथमा एकवचन विशेषणानि (नदी/तीर्थं सूचयन्ति)।

Characters & Entities

• Kaliṅga
• Amarakantaka

FAQs

What does this verse reveal about the geography of sacred Tīrthas?

It locates a revered sacred site on Amarakantaka mountain in the western region of Kaliṅga, showing how the Padma Purāṇa maps holiness onto specific landscapes and regions.

How does this verse emphasize the path of Bhakti?

While it does not explicitly teach bhakti practices, it elevates a sacred place as 'holy in the three worlds,' implying that approaching such tīrthas with devotion and reverence is spiritually efficacious.

What is the ethical lesson from this dialogue?

The verse implicitly encourages valuing and seeking out places associated with purity and spiritual merit, cultivating reverence for sacred geography and disciplined pilgrimage-mindedness.