Previous Verse
Next Verse

Shloka 163

Rudra’s Removal of Brahmahatyā; Kapālamocana and Avimukta Māhātmya; Origins of Nara and Karṇa

link to Arjuna/Karna query

कैलासं सकलं विंध्यं नीलं चैव महागिरिम् । कांचीं काशीं ताम्रलिप्तां मगधामाविलां तथा

kailāsaṃ sakalaṃ viṃdhyaṃ nīlaṃ caiva mahāgirim | kāṃcīṃ kāśīṃ tāmraliptāṃ magadhāmāvilāṃ tathā

کَیلاش، پورا وِندھیا سلسلہ، نیل پہاڑ اور مہاگیری عظیم جبل؛ اسی طرح کانچی، کاشی، تامرلیپتا، مگدھا اور آویلا بھی۔

कैलासम्Kailāsa
कैलासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
सकलम्entire / whole
सकलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कैलासम्/विंध्यम्’ इत्यादीनां विशेषणरूपेण (as “entire”)
विंध्यम्Vindhya (mountain)
विंध्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविंध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नीलम्Nīla (mountain)
नीलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (पर्वतनाम)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवalso / indeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
महागिरिम्the great mountain
महागिरिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक)
Formसमासः: महा + गिरि (कर्मधारय); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
काञ्चीम्Kāñcī
काञ्चीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाञ्ची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
काशीम्Kāśī
काशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ताम्रलिप्ताम्Tāmraliptā
ताम्रलिप्ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootताम्रलिप्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (नगरनाम)
मगधाम्Magadhā
मगधाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमगधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आविलाम्turbid / troubled
आविलाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआविल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘मगधाम्’ इति विशेषण
तथाlikewise / also
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक-अव्यय (also/likewise)

Unspecified in the provided excerpt (context needed from surrounding verses to confirm the dialogue pair).

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: चैव = च + एव; मगधामाविलाम् = मगधाम् + आविलाम्.

K
Kailāsa
V
Vindhya
N
Nīla
M
Mahāgiri
K
Kāñcī
K
Kāśī
T
Tāmraliptā
M
Magadhā
Ā
Āvilā

FAQs

It presents a catalog-style listing of renowned mountains and cities/regions—linking major sacred landscapes (like Kailāsa and Kāśī) with historically significant places (like Magadhā and Tāmraliptā), reflecting the Purāṇic practice of mapping holiness onto the subcontinent’s geography.

Indirectly: by naming celebrated sacred sites, it supports pilgrimage and remembrance of holy places—common devotional (bhakti) practices—though the verse itself is primarily geographical and does not explicitly teach a bhakti doctrine.

The ethical implication is reverence: honoring sacred landscapes and cultural centers encourages humility, gratitude, and disciplined conduct associated with visiting or remembering tīrthas; however, a clearer moral teaching would depend on the surrounding narrative context.