Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

Śatrughna’s Entry into Ahicchatrā

Temptation of Sumada and the Goddess’s Boon

तावत्कालमिहस्थास्ये यावद्रामहयागमः । पश्चात्त्वां तु समुद्धृत्य गंतास्मि परमं पदम्

tāvatkālamihasthāsye yāvadrāmahayāgamaḥ | paścāttvāṃ tu samuddhṛtya gaṃtāsmi paramaṃ padam

جب تک یہاں رام کا اشومیدھ یَجْن جاری رہے گا، میں یہیں ٹھہری رہوں گی۔ اس کے بعد میں تمہیں اٹھا کر تمہیں پرم دھام، یعنی اعلیٰ ترین مقام تک لے جاؤں گی۔

तावत्कालम्for that long a time
तावत्कालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतावत् + काल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—अव्ययीभाव (तावत्-परिमाणः कालः)
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
स्थास्येI will stay
स्थास्ये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यावत्as long as
यावत्:
Adverbial (Kriya-visheshana/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सम्बन्धबोधक)
Formअव्यय; यावत्तावत्-सम्बन्धे (as long as)
रामहयागमःthe arrival of Rama's horse
रामहयागमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम + हय + आगम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (रामस्य हयः/हयानां आगमः)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adverbial (Kriya-visheshana/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (afterwards)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तुindeed / but
तु:
Discourse particle (Nipata/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/contrastive particle)
समुद्धृत्यhaving lifted up / rescued
समुद्धृत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + उद् + √हृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
गन्तास्मिI shall go
गन्तास्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formपरिप्रयोगः—‘गन्ता अस्मि’; गन्तृ-प्रत्ययान्त (future agent noun) + अस्मि (लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन); अर्थतः भविष्यत् (I shall go)
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पदम्)
पदम्abode / state
पदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Unspecified in the provided excerpt (context needed from surrounding verses to identify the dialogue pair)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: तावत्कालमिहस्थास्ये = तावत्कालम् + इह + स्थास्ये। यावद्रामहयागमः = यावत् + रामहयागमः। गंतास्मि = गन्ता + अस्मि (अनुस्वार/निग्रहाभावः पाठे)।

R
Rāma
A
Aśvamedha (horse-sacrifice)
P
paramaṁ padam (supreme abode)

FAQs

It refers to the Aśvamedha performed by Rāma, used here as a time-marker: the speaker vows to remain “here” until that rite is completed.

“Paramaṁ padam” literally means the “supreme abode/state,” commonly implying liberation (mokṣa) or the highest divine realm as the ultimate destination.

The verse emphasizes steadfast commitment and protection: the speaker promises to stay, then personally rescue and lead the addressed person toward the highest good, reflecting assurance of divine guidance toward liberation.