Shloka 31

Kārttika-vrata Discipline: Purity Rules, Morning Bath Saṅkalpa, Tilaka Injunctions, and Food Prohibitions

Devanagari script

कृत्वा क्रतुं व्रजेत्स्वर्गं वैकुंठं कार्तिकव्रती । यत्किंचिद्दुष्कृतं विप्र मनोवाक्कायकर्मजम्

Transliteration

kṛtvā kratuṃ vrajetsvargaṃ vaikuṃṭhaṃ kārtikavratī | yatkiṃcidduṣkṛtaṃ vipra manovākkāyakarmajam

Translation

رِت ادا کر کے کارتک ورت کا پالن کرنے والا سَورگ، بلکہ ویکُنٹھ تک پہنچتا ہے۔ اے برہمن! من، وانی اور بدن کے کرم سے پیدا ہونے والا جو بھی بدعمل ہو، وہ مٹ جاتا ہے۔

Word by Word

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund): 'having done/performed'

• क्रतुम्: a sacrifice/rite
• क्रतुम्: Karma (कर्म/Object of कृत्वा)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• व्रजेत्: would go / may attain
• व्रजेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु) (to go)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (कर्म/Goal as object of motion)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वैकुण्ठम्: Vaikuṇṭha
• वैकुण्ठम्: Karma (कर्म/Goal as object of motion)
• Type: Noun
• Root: वैकुण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (usage varies; here as place-name), द्वितीया, एकवचन

• कार्तिकव्रती: the observer of the Kārtika vow
• कार्तिकव्रती: Karta (कर्ता/Subject of व्रजेत्)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक + व्रतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: 'कार्तिके व्रतं यस्य/यः करोति'

• यत्: whatever
• यत्: Karma (कर्म/Object; with implied verb 'is (destroyed/removed)')
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; correlative with implied sense 'whatever (sin) ...'

• किंचित्: any
• किंचित्: Karma (कर्म/Object; apposition to यत्)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितार्थ

• दुष्कृतम्: sin/evil deed
• दुष्कृतम्: Karma (कर्म/Object; 'evil deed/sin')
• Type: Noun
• Root: दुष् + कृत (कृदन्त/क्त; as noun 'evil deed')
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle used substantively)

• विप्र: O brāhmaṇa
• विप्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• मनोवाक्कायकर्मजम्: born of mind, speech, body, and action
• मनोवाक्कायकर्मजम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier of दुष्कृतम्)
• Type: Adjective
• Root: मनस् + वाक् + काय + कर्म + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (determinative): 'मनः-वाक्-काय-कर्म-जन्य' = arising from mind, speech, body, and actions

Speaker

Unspecified (narrative voice within Brahma-khaṇḍa; addressing a brāhmaṇa as 'vipra')

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: व्रजेत्स्वर्गम् = व्रजेत् + स्वर्गम्; यत्किंचित् = यत् + किंचित्; किंचिद्दुष्कृतम् = किंचित् + दुष्कृतम्; मनोवाक्कायकर्मजम् = मनः + वाक् + काय + कर्म + जम् (internal sandhi: मनः→मनो, वाक् + काय→वाक्काय).

Characters & Entities

• Vaikuṇṭha
• Svarga
• Kārttika-vrata

FAQs

What is the promised fruit of observing the Kārttika vow in this verse?

The verse states that a Kārttika-vratī attains Svarga (heaven) and even Vaikuṇṭha, indicating both worldly merit and the highest Vaiṣṇava goal.

What kinds of wrongdoing are addressed here?

It explicitly includes misdeeds arising from mind (manas), speech (vāk), and body (kāya)—a classic threefold ethical framework.

What ethical lesson does the verse emphasize alongside ritual performance?

It highlights moral accountability across thought, word, and deed, and presents disciplined vow-observance as a means of purification and spiritual ascent.