Shloka 23

The Churning of the Ocean

Samudra Manthana

Devanagari script

स्नानं वायसतीर्थे यो गंगास्नानफलं लभेत् । दानमक्षयपुण्यं स्यात्कोटिजन्मार्जितं तथा

Transliteration

snānaṃ vāyasatīrthe yo gaṃgāsnānaphalaṃ labhet | dānamakṣayapuṇyaṃ syātkoṭijanmārjitaṃ tathā

Translation

جو وायس تیرتھ میں اشنان کرے وہ گنگا میں اشنان کا پھل پاتا ہے۔ وہاں دیا گیا دان اَکشَے پُنّیہ بن جاتا ہے—کروڑوں جنموں میں کمائے ہوئے پُنّیہ کے برابر۔

Word by Word

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: snāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वायसतीर्थे: at Vāyasa-tīrtha
• वायसतीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: vāyasa (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (वायसस्य तीर्थम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• गंगास्नानफलम्: the fruit of bathing in the Ganga
• गंगास्नानफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: gaṅgā (प्रातिपदिक) + snāna (प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (गङ्गायां स्नानस्य फलम् / गङ्गा-स्नान-फलम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• लभेत्: may obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: labh (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• दानम्: gift/charity
• दानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अक्षयपुण्यम्: imperishable merit
• अक्षयपुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: a-kṣaya (प्रातिपदिक) + puṇya (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (अक्षयं पुण्यम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of 'dānam')

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: as (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• कोटिजन्मार्जितम्: earned over crores of births
• कोटिजन्मार्जितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: koṭi (प्रातिपदिक) + janman (प्रातिपदिक) + ārjita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (कोटि-जन्म-आर्जितम् = earned over crores of births); कृदन्त (क्त-प्रत्यय 'ārjita'); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of 'akṣayapuṇyam')

• तथा: likewise/so
• तथा: None
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपपद/क्रियाविशेषण) = 'so/likewise'

Speaker

Not explicitly stated in the provided excerpt (context needed from surrounding verses).

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: स्यात्कोटिजन्मार्जितं = स्यात् + कोटि-जन्म-आर्जितम् (व्यञ्जन-सन्धि); गंगास्नानफलम् = गङ्गा + स्नान + फलम् (समास).

Characters & Entities

• Vāyasa-tīrtha
• Gaṅgā

FAQs

What does this verse teach about the merit of bathing at Vāyasa-tīrtha?

It states that bathing at Vāyasa-tīrtha yields the same spiritual fruit as bathing in the Gaṅgā, elevating the site’s status as a powerful tīrtha.

Why is charity (dāna) at a tīrtha called ‘akṣaya-puṇya’ here?

The verse claims that donations made at this sacred place generate merit that does not diminish—symbolically described as equal to merit amassed across ten million births.

What ethical lesson is emphasized alongside pilgrimage practice?

The verse pairs personal purification (snāna) with generosity (dāna), implying that sacred practice is completed and strengthened by compassionate giving.