Previous Verse
Next Verse

Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 7

The Deception of Vṛtra

कृष्णांजनचयोपेतः पिंगाक्षो भीषणाकृतिः । दंष्ट्राकरालवक्त्रांतो जगतां भयदायकः

kṛṣṇāṃjanacayopetaḥ piṃgākṣo bhīṣaṇākṛtiḥ | daṃṣṭrākarālavaktrāṃto jagatāṃ bhayadāyakaḥ

سیاہ سرمہ کے انبار سے لتھڑا ہوا، زرد مائل آنکھوں والا اور ہیبت ناک صورت؛ باہر نکلی ہوئی دانتوں سے دہلا دینے والا منہ—وہ جہانوں کے لیے خوف کا سبب بن گیا۔

कृष्ण-अञ्जन-चय-उपेतःendowed with a mass of black collyrium (darkness)
कृष्ण-अञ्जन-चय-उपेतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + अञ्जन (प्रातिपदिक) + चय (प्रातिपदिक) + उपेत (प्रातिपदिक; √इ उपसर्ग-उप क्त)
Formबहुपद-तत्पुरुष (समास-समाहारः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘उपेत’
पिङ्ग-अक्षःyellow/brown-eyed
पिङ्ग-अक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपिङ्ग (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भीषण-आकृतिःof terrifying form
भीषण-आकृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीषण (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दंष्ट्रा-कराल-वक्त्र-अन्तःwhose mouth-end is dreadful with fangs
दंष्ट्रा-कराल-वक्त्र-अन्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदंष्ट्रा (प्रातिपदिक) + कराल (प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (वर्णनात्मक); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जगताम्of the worlds / of beings
जगताम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
भय-दायकःfear-giving
भय-दायकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + दायक (प्रातिपदिक; √दा ण्वुल्/णिच्-समर्थ)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Narrator (context not provided; speaker cannot be reliably identified from the single verse alone)

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: bibhatsa

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: कृष्णांजनचयोपेतः → कृष्ण-अञ्जन-चय-उपेतः; पिंगाक्षः → पिङ्ग-अक्षः; भीषणाकृतिः → भीषण-आकृतिः; दंष्ट्राकरालवक्त्रांतो → दंष्ट्रा-कराल-वक्त्र-अन्तः.

FAQs

It depicts a terrifying figure: darkened with black collyrium, tawny-eyed, with a fearsome mouth and fangs, inspiring fear across the worlds.

It suggests a dark, soot-like or collyrium-smeared appearance, often used to intensify the sense of ominousness and dread in descriptions of fierce beings.

Purāṇic texts often use vivid, fearsome imagery to highlight the consequences of disorder (adharma) and to contrast it with the protection and refuge found in dharma and devotion.