Shloka 57

Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

Devanagari script

लभते वांछितान्कामान्देहांते स्वर्गमाप्नुयात् । भूद्वारं तु समभ्यर्च्य लभते वांछितं फलम् ॥ ५७ ॥

Transliteration

labhate vāṃchitānkāmāndehāṃte svargamāpnuyāt | bhūdvāraṃ tu samabhyarcya labhate vāṃchitaṃ phalam || 57 ||

Translation

وہ اپنی مطلوبہ خواہشیں پاتا ہے اور عمر کے اختتام پر سَورگ کو پہنچتا ہے۔ بھूदوار کی باقاعدہ پوجا کرنے سے من چاہا پھل حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• लभते: obtains
• लभते: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present Indicative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• वाञ्छितान्: desired
• वाञ्छितान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम्

• कामान्: desires
• कामान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• देहान्ते: at life’s end
• देहान्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
• Type: Noun
• Root: देह + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः ‘देहस्य अन्ते’ (at the end of the body/life)

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आप्नुयात्: may attain
• आप्नुयात्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• भूद्वारम्: Bhūdvāra (the ‘earth-gate’ shrine)
• भूद्वारम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: भू + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः ‘भू-सम्बद्धं द्वारम्’ (the gate/portal named Bhūdvāra)

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)

• समभ्यर्च्य: having worshipped
• समभ्यर्च्य: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: सम् + अभि + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभावः; ‘सम्यगभ्यर्च्य’ (having duly worshipped)

• लभते: obtains
• लभते: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• वाञ्छितम्: desired
• वाञ्छितम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• फलम्: fruit/result
• फलम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Suta (narrating the Narada Purana’s Uttara-Bhaga to the sages)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Bhūdvara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It functions as a phala-śruti: it asserts that sincere tīrtha-worship (here, Bhūdvara) yields both worldly fulfilment (desired aims) and post-mortem merit (svarga), reinforcing faith in dharmic pilgrimage and worship.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through samabhyarcana—reverent worship performed with faith. The verse emphasizes that devotion directed to a sacred locus (tīrtha) is efficacious and grants tangible spiritual and karmic outcomes.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to Kalpa (ritual procedure): the idea that proper, rule-based worship (samabhyarcya) at a designated sacred site produces defined results, reflecting the Purāṇic application of Vedic ritual discipline.