Shloka 8

Devanagari script

चिंतयित्वा क्षणं देवः सर्वभूतैश्च भूषितः । भूतत्रासनमात्रं तु रूपं स जगृहे विभुः ॥ ८ ॥

Transliteration

ciṃtayitvā kṣaṇaṃ devaḥ sarvabhūtaiśca bhūṣitaḥ | bhūtatrāsanamātraṃ tu rūpaṃ sa jagṛhe vibhuḥ || 8 ||

Translation

ایک لمحہ غور کرنے کے بعد، تمام مخلوقات سے آراستہ وہ دیوتا، ہمہ گیر وِبھو، صرف جانداروں کو دہشت زدہ کرنے کے لیے ایک ہیبت ناک صورت اختیار کر گیا۔

Word by Word

• चिन्तयित्वा: having thought
• चिन्तयित्वा: पूर्वकाल-क्रिया (पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: कालाधिकरण (time extent)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कालावधि

• देवः: the god
• देवः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्व: all
• सर्व: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद-रूप; विशेषण

• भूतैः: by beings
• भूतैः: करण/सह (means/with)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• भूषितः: adorned
• भूषितः: कर्तृविशेषण
• Type: Verb
• Root: भूष् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• भूत: beings
• भूत: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद-रूप

• त्रासन: terror, frightening
• त्रासन: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: त्रासन (प्रातिपदिक)
• Form: समासे पूर्वपद-रूप

• मात्रम्: mere, only
• मात्रम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (भूतत्रासनम् एव)

• तु: but, indeed
• तु: वाक्य-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोध (particle: but/indeed)

• रूपम्: a form
• रूपम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जगृहे: assumed, took
• जगृहे: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• विभुः: the mighty one
• विभुः: कर्ता (apposition)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narada (narration within the Uttara-Bhaga mahatmya context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"bhayanaka","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_journey":"From brief contemplation to a sudden, awe-tinged manifestation: the Lord assumes a fearsome form intended to terrify beings."}

Characters & Entities

• Deva
• Vibhu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights the Lord’s sovereignty: He can freely assume a form suited to the situation—here, a fearsome appearance—to restore order and protect the world, while remaining the all-pervading Vibhu.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is strengthened by trust that the Lord actively intervenes for the welfare of beings; even a terrifying divine form is an expression of compassionate protection for devotees and for dharma.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (like Vyakarana or Jyotisha) is taught directly; the practical takeaway is dharmic discernment—understanding context (desha-kala) and purpose (prayojana) behind divine actions in mahatmya narratives.