Shloka 50

Devanagari script

जीवभार्गवयोस्तुल्यो यो नीतौ राजनन्दनः । पित्रा भुक्तं समस्तैकं जंबूद्वीपं वरानने ॥ ५० ॥

Transliteration

jīvabhārgavayostulyo yo nītau rājanandanaḥ | pitrā bhuktaṃ samastaikaṃ jaṃbūdvīpaṃ varānane || 50 ||

Translation

اے خوش رُو، وہ شہزادہ سیاست و تدبیر میں جیوا اور بھارگو کے برابر تھا۔ اور اس کے والد نے تمام جمبودویپ کو ایک ہی غیر منقسم سلطنت کی طرح زیرِ نگیں رکھا تھا۔

Word by Word

• जीव-भार्गवयोः: of Jīva and Bhārgava
• जीव-भार्गवयोः: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक) + भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/षष्ठी), द्विवचनम्; द्वन्द्व-समासः (जीवश्च भार्गवश्च)

• तुल्यः: equal
• तुल्यः: विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: तुल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘equal to’ (with genitive)

• यः: who
• यः: कर्ता (कर्तृकारक/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नीतौ: in statecraft
• नीतौ: अधिकरण (Respect/Locative)
• Type: Noun
• Root: नीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/सप्तमी), एकवचनम्; ‘in policy/statecraft’

• राज-नन्दनः: the king’s son
• राज-नन्दनः: कर्ता (कर्तृकारक/Subject)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञः नन्दनः)

• पित्रा: by the father
• पित्रा: कर्ता (कर्तृकारक/Agent)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/तृतीया), एकवचनम्; कर्तृ-निर्देशः (agent)

• भुक्तम्: enjoyed/ruled
• भुक्तम्: कर्म (कर्मकारक/Object)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: भूतकालिक-कृदन्तः (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘enjoyed/ruled’

• समस्त-एकम्: the whole single (entire)
• समस्त-एकम्: विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/द्वितीया), एकवचनम्; कर्मधारयः (समस्तं च तत् एकं च)

• जम्बूद्वीपम्: Jambūdvīpa
• जम्बूद्वीपम्: कर्म (कर्मकारक/Object)
• Type: Noun
• Root: जम्बू + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/द्वितीया), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जम्बोः द्वीपः)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: सम्बोधन (Vocative/आह्वान)
• Type: Noun
• Root: वर + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्; कर्मधारयः (वरम् आननं यस्याः)

Speaker

Suta (narrative voice, describing a royal lineage within the Tirtha-Mahatmya context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Bhārgava (Śukrācārya)
• Jambūdvīpa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse frames righteous rule (nīti) as a form of dharma: a king’s excellence is measured by wise governance and unified protection of the realm, which supports social order for pilgrimage, vows, and devotion.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: stable, dharmic kingship creates the conditions in which people can practice bhakti—performing tīrtha-yātrā, vrata, and worship—without disruption; the Purāṇa often links good rule with the flourishing of devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Nīti (statecraft) is emphasized rather than a specific Vedāṅga; however, the verse reflects applied dharma-śāstra reasoning—how governance and ethical policy uphold ritual life and public religious practice.