Tīrtha-vidhi (Procedure for Holy Places) — Prayāgarāja-māhātmya
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः । न तत्फलमवाप्नोति तीर्थाभिगमनेन यत् ॥ ९ ॥
agniṣṭomādibhiryajñairiṣṭvā vipuladakṣiṇaiḥ | na tatphalamavāpnoti tīrthābhigamanena yat || 9 ||
اگنِشٹوم وغیرہ یَجْیوں کو بہت سی دَکْشِنا کے ساتھ ادا کرنے پر بھی، جو پھل تیرتھ یاترا سے ملتا ہے وہ حاصل نہیں ہوتا۔
Narada (teaching in a Tirtha-Mahatmya context; dialogue traditionally framed with Sanatkumara lineage in Narada Purana discourses)
Vrata: none
Rasa: {"primary_rasa":"adbhuta (wonder)","secondary_rasa":"bhakti (devotion)","emotional_journey":"From respect for grand Vedic sacrifice to astonishment at the superior, simpler potency of tīrtha-yātrā."}
It elevates tīrtha-yātrā (approaching sacred places) as a uniquely potent means of accruing puṇya, stating its fruit can surpass even expensive, highly meritorious śrauta sacrifices like Agniṣṭoma.
By prioritizing tīrtha-abhigamana—traditionally connected with darśana, worship, and remembrance of the Lord at holy sites—it implies that proximity to sacred presence and devotional practice can yield results beyond formal ritual expenditure.
Ritual science (Kalpa) is implied: Agniṣṭoma and dakṣiṇā belong to śrauta-yajña procedure, yet the verse teaches a dhārmic hierarchy of results where tīrtha practice is presented as especially efficacious.