Shloka 35

Tīrtha-vidhi (Procedure for Holy Places) — Prayāgarāja-māhātmya

Devanagari script

वर्षातपादिके छत्री दंडी शर्करकंटके । शरीरत्राणकामोऽसौ सोपानत्कः सदा व्रजेत् ॥ ३५ ॥

Transliteration

varṣātapādike chatrī daṃḍī śarkarakaṃṭake | śarīratrāṇakāmo'sau sopānatkaḥ sadā vrajet || 35 ||

Translation

بارش اور دھوپ کے وقت ہمیشہ چھتری اور لاٹھی ساتھ رکھ کر چلے۔ اور جب راستہ کنکریوں یا کانٹوں سے بھرا ہو تو جسم کی حفاظت چاہنے والا جوتا/پادوکا پہن کر ہی جائے۔

Word by Word

• वर्षातपादिके: in (places) with rain, heat, etc.
• वर्षातपादिके: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वर्षा-आतप-आदिक (प्रातिपदिक; वर्षा + आतप + आदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्वन्द्वसमासः (वर्षा च आतपश्च) + आदिक-प्रत्ययार्थः ‘etc.’; विशेषणम् (of path/region implied)

• छत्री: an umbrella-bearer / one with an umbrella
• छत्री: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: छत्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘छत्र’धारी (one having an umbrella)

• दण्डी: one carrying a staff
• दण्डी: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दण्डिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दण्ड-धारी

• शर्करकण्टके: in (places with) gravel and thorns
• शर्करकण्टके: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शर्करा-कण्टक (प्रातिपदिक; शर्करा + कण्टक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्वन्द्वसमासः (शर्करा च कण्टकश्च)

• शरीरत्राणकामः: desiring protection of the body
• शरीरत्राणकामः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शरीर-त्राण-काम (प्रातिपदिक; शरीर + त्राण + काम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (शरीरस्य त्राणम्) + कामः ‘desirous’; विशेषणम्

• असौ: he/that person
• असौ: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• स-उपानत्कः: wearing sandals/footwear
• स-उपानत्कः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उपानत् (प्रातिपदिक) + स (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभावसमासः (सह उपानत्कैः) ‘wearing footwear’

• सदा: always
• सदा: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• व्रजेत्: should go
• व्रजेत्: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that dharma is practiced through disciplined conduct: safeguarding the body during tirtha-yatra supports steady worship and prevents negligence that could disrupt vows and pilgrimage observances.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is sustained by practical steadiness—proper preparation for travel (umbrella, staff, footwear) helps a devotee complete sacred journeys and maintain devotional focus without avoidable hardship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga is taught directly; the verse emphasizes sadācāra (proper conduct) and yātrā-vidhi (pilgrimage procedure), aligning ritual life with prudent, rule-based practice.