Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Kāśī-māhātmya: Avimukta Gaṅgā and the Pañcanada Tīrtha

काश्यां पञ्चनदं प्राप्य येन मुच्यामहे वयम् । तत्र पञ्चनदे तीर्थे यत्किंचिद्दीयते वसु ॥ २४ ॥

kāśyāṃ pañcanadaṃ prāpya yena mucyāmahe vayam | tatra pañcanade tīrthe yatkiṃciddīyate vasu || 24 ||

کاشی میں پانچنَد کو پا کر—جس سے ہمیں موکش ملتی ہے—اُس پانچنَد تیرتھ میں جو کچھ بھی (ذرا سا بھی) دھن دان کیا جائے وہ نہایت ثمرآور ہو جاتا ہے۔

काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्
पञ्चनदम्Pañcanada
पञ्चनदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपञ्चनद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त-अव्ययम् (gerund), 'having reached/obtained'
येनby which/whereby
येन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd), एकवचनम्; सम्बन्धे (relative: 'by which/whereby')
मुच्यामहेwe are liberated
मुच्यामहे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुषः (1st), बहुवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि/मध्यस्थ-भावे (passive/reflexive sense: 'we are freed')
वयम्we
वयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), बहुवचनम्; सर्वनाम
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (there)
पञ्चनदेat Pañcanada
पञ्चनदे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपञ्चनद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्
तीर्थेat the sacred ford
तीर्थे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्
यत्whatever
यत्:
कर्म (Karma/Object, relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; सम्बन्धे (relative: 'whatever')
किंचित्anything
किंचित्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; अनिश्चितवाचक (something/anything)
दीयतेis given
दीयते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive: 'is given')
वसुwealth/valuable gift
वसु:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; 'यत्किंचित्' इत्यस्य विशेष्यरूपेण

Sanatkumara (teaching Narada in the Uttara-bhaga tirtha-mahatmya dialogue)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

K
Kashi (Varanasi)
P
Pañcanada Tirtha

FAQs

It declares Pañcanada in Kāśī as a liberation-linked tirtha and emphasizes that even small acts of charity performed there gain exceptional spiritual potency.

By praising sacred space (Kāśī) and the act of giving at a tirtha, it supports bhakti-oriented dharma: humble offerings made with faith at holy sites become meaningful aids toward release.

It highlights ritual practice (kalpa-oriented tirtha-dharma): the rule that place (tīrtha), intention, and donation (dāna) together determine the religious efficacy of an act.