Shloka 15

The Greatness of Kāśī (Avimukta): Pilgrimage Calendar, Yātrā-Dharma, and the Network of Śiva-Liṅgas

Devanagari script

अन्या चापि परा प्रोक्ता संवर्ता ललिता शुभा । द्रष्टव्या चैव सा भक्त्या सर्वकामफलप्रदा ॥ १५ ॥

Transliteration

anyā cāpi parā proktā saṃvartā lalitā śubhā | draṣṭavyā caiva sā bhaktyā sarvakāmaphalapradā || 15 ||

Translation

ایک اور اعلیٰ صورت بھی بیان کی گئی ہے—مبارک سنورتا للیتا؛ اس کا بھی بھکتی سے درشن کرنا چاہیے، کیونکہ وہ تمام خواہشوں کا پھل عطا کرتی ہے۔

Word by Word

• अन्या: another (one)
• अन्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; (another (goddess))

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction: and)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थ (also/even)

• परा: supreme
• परा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (supreme/other)

• प्रोक्ता: is declared
• प्रोक्ता: Kriya (क्रिया/विधेय)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (said/declared); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विधेय-भाव (is declared)

• संवर्ता: Saṃvartā
• संवर्ता: Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संवर्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; देवी-नाम

• ललिता: Lalitā
• ललिता: Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ललिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; देवी-नाम/विशेषणप्रयोगः

• शुभा: auspicious
• शुभा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• द्रष्टव्या: should be seen (visited)
• द्रष्टव्या: Kriya (क्रिया/विधेय)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (तव्यत्/gerundive: to be seen); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (particle: indeed/only)

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया, एकवचन

• सर्व-काम-फल-प्रदा: giver of the fruits of all desires
• सर्व-काम-फल-प्रदा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक; √दा/प्रदा-भाव)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सर्वेषां कामानां फलप्रदा = giver of fruits of all desires)

Speaker

Narada (teaching in a Tirtha-Mahatmya sequence; exact interlocutor not specified in the provided excerpt)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Saṃvartā
• Lalitā

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates devotional darśana as a direct spiritual practice: beholding the auspicious divine form (Saṃvartā/Lalitā) with bhakti is presented as a complete means that yields both worldly and spiritual fulfillments.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is emphasized as the qualifying attitude for darśana—mere sight is not the point; reverent, devoted contemplation is what activates the promised fruit (phala), making devotion the core method.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; it functions more as a phala-śruti style instruction within a Tīrtha/Māhātmya framework, stressing devotional observance.