Shloka 44

Procedure for the Guḍa-dhenū (Jaggery-Cow) Gift; Ten Dhenu-dānas; Yearlong Gaṅgā Worship and Darśana

Devanagari script

एतद्विधानं च मयोदितं ते पृष्टं हि सर्वं गुडधेनुपूर्वम् । गंगार्चनं मुक्तिकरं व्रतं त्त सांवत्सरं श्रीपतितुष्टिदं हि ॥ ४४ ॥

Transliteration

etadvidhānaṃ ca mayoditaṃ te pṛṣṭaṃ hi sarvaṃ guḍadhenupūrvam | gaṃgārcanaṃ muktikaraṃ vrataṃ tta sāṃvatsaraṃ śrīpatituṣṭidaṃ hi || 44 ||

Translation

جیسا تم نے پوچھا تھا، گُڑ-دھینو کے نذرانے سے آغاز کر کے یہ سارا طریقہ میں نے تمہیں بیان کر دیا۔ گنگا کی ارچنا کا یہ ورت موکش دینے والا ہے؛ اسے پورا ایک سال کرنا چاہیے، اور یہ یقیناً شری پتی (وشنو) کو خوش کرتا ہے۔

Word by Word

• एतत्-विधानम्: this procedure/ordinance
• एतत्-विधानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतत् + विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (एतस्य विधानम्); here as object/predicate ‘this procedure’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय; conjunction (and)

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (कर्ता/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), एकवचन; Instrumental singular (by me)

• उदितम्: declared/said
• उदितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उदित (कृदन्त; √वद्/√उद्?; here ‘said/uttered’ from √वद् with ud- prefix in sense)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) used predicatively with ‘विधानम्’ (spoken/declared)

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; Dative singular (to you)

• पृष्टम्: asked (by you)
• पृष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पृष्ट (कृदन्त; √प्रच्छ्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘asked’ (that which was asked)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/कारणार्थक-अव्यय; particle (indeed/for)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative/Nominative singular (all/everything)

• गुड-धेनु-पूर्वम्: preceded by (the gift of) a jaggery-cow
• गुड-धेनु-पूर्वम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुड + धेनु + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (गुडधेनु पूर्वं यस्य/यत्र); adverbial adjective ‘preceded by jaggery-cow (gift)’

• गंगा-अर्चनम्: worship of Gaṅgā
• गंगा-अर्चनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (गङ्गायाः अर्चनम्); N/Acc singular

• मुक्ति-करम्: granting liberation
• मुक्ति-करम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्ति + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (मुक्तिं करोति इति); qualifying ‘अर्चनम्/व्रतम्’

• व्रतम्: vow
• व्रतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; N/Acc singular (vow/observance)

• तत्: that (same)
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; demonstrative ‘that/this (same)’; here resumptive

• सांवत्सरम्: annual (year-long)
• सांवत्सरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सांवत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective ‘annual/lasting a year’ qualifying व्रतम्

• श्रीपति-तुष्टि-दम्: giving satisfaction to Śrīpati (Viṣṇu)
• श्रीपति-तुष्टि-दम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रीपति + तुष्टि + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (श्रीपतेः तुष्टिं ददाति इति); qualifying व्रतम्/अर्चनम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/कारणार्थक-अव्यय; particle (indeed)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Gaṅgā-arcana-vrata (sāṃvatsara)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti (devotion)

Secondary Rasa: shanta (peace)

Characters & Entities

• Ganga
• Vishnu
• Shripati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It summarizes the promised fruit of the practice: a complete, year-long Gaṅgā-arcana vrata—initiated with the guḍa-dhenu offering—is declared to be muktikara (liberation-giving) and especially pleasing to Śrīpati (Viṣṇu).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through disciplined, sustained worship (arcana) of a sacred tīrtha (Gaṅgā) with the explicit intention of pleasing Viṣṇu; the verse links devotional observance and divine satisfaction (tuṣṭi) with the highest goal, mokṣa.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse emphasizes ritual procedure and vow-dharma—how a vrata is structured (vidhāna), its sequence (beginning with dāna like guḍa-dhenu), and its duration (sāṃvatsara). This aligns most closely with Kalpa/ritual discipline rather than technical Vedāṅgas like Vyākaraṇa or Jyotiṣa.