Shloka 26

Yamavākya

The Words of Yama

Devanagari script

सोऽहं निराशो भुवि हीनकर्मा तवागतः पादसरोजयुग्मम् । विज्ञप्ति मात्राभयदाप्तिकालं कुरुष्व सर्गस्थितिनाशहेतोः ॥ २६ ॥

Transliteration

so'haṃ nirāśo bhuvi hīnakarmā tavāgataḥ pādasarojayugmam | vijñapti mātrābhayadāptikālaṃ kuruṣva sargasthitināśahetoḥ || 26 ||

Translation

میں نااُمید، زمین پر کم تر نیکی والا، آپ کے کمَل جیسے دو قدموں کی پناہ میں آیا ہوں۔ اے سَرجن، پالَن اور لَے کے سبب! اسی عاجزانہ عرضداشت کے ذریعے مجھے بےخوفی پانے کا وقت اور موقع عطا فرما۔

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject, apposition)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• निराशः: hopeless/despairing
• निराशः: विशेषण (of अहम्)
• Type: Adjective
• Root: निराश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भुवि: on earth
• भुवि: अधिकरण (Locative)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• हीनकर्मा: one of poor deeds
• हीनकर्मा: विशेषण (of अहम्)
• Type: Noun
• Root: हीन (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः: हीनं कर्म यस्य सः ‘one of deficient/low deeds’

• तव: to you/your
• तव: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• आगतः: have come
• आगतः: क्रिया/भाव (predicate of अहम्)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + आ (उपसर्ग)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having come’ (used predicatively)

• पादसरोजयुग्मम्: the pair of lotus-feet
• पादसरोजयुग्मम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक) + सरोज (प्रातिपदिक) + युग्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः पादयोः सरोजे (षष्ठी-तत्पुरुष) + तयोः युग्मम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• विज्ञप्तिमात्राभयदाप्तिकालम्: the time to obtain fearlessness by mere supplication
• विज्ञप्तिमात्राभयदाप्तिकालम्: कर्म (Object; qualifies what is to be done/considered)
• Type: Noun
• Root: विज्ञप्ति (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक) + अभय (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त/प्रातिपदिक from √दा) + आप्ति (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (कालः पुं), द्वितीया, एकवचन; समासः: विज्ञप्तेः मात्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘mere petition’ + अभयद (कर्मधारय/उपपद: अभयं ददाति) ‘giver of fearlessness’ + आप्तिकाल (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘time of obtaining’; समग्रः ‘time for obtaining fearlessness by mere petition’

• कुरुष्व: do/please grant
• कुरुष्व: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• सर्गस्थितिनाशहेतोः: of the cause of creation, maintenance, and destruction
• सर्गस्थितिनाशहेतोः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: सर्ग (प्रातिपदिक) + स्थिति (प्रातिपदिक) + नाश (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः सर्ग-स्थिति-नाश (द्वन्द्व-समाहार as prior member) + तस्य हेतु: (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

A devotee/supplicant addressing Vishnu (Hari) in prayer

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It expresses śaraṇāgati—admitting one’s lack of merit and taking refuge at Vishnu’s lotus-feet—seeking abhaya (fearlessness) from the Lord who governs creation, maintenance, and dissolution.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is shown as humble approach and heartfelt prayer: even “mere supplication” (vijñapti-mātra) offered at the Lord’s feet is presented as a direct means to divine protection and inner fearlessness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; the practical takeaway is devotional discipline—using stuti and prayerful petition as a sādhana aligned with Purāṇic bhakti practice.