Shloka 41

Saṃdhyāvalī-ākhyāna

Mohinī-parīkṣā; Dvādaśī-vrata-mahattva

Devanagari script

भगवंस्तव संप्राप्ताः शरणं दैत्यतापिताः । तद्विधत्स्वाखिलाधार यथा हि सुखिनो वयम् ॥ ४१ ॥

Transliteration

bhagavaṃstava saṃprāptāḥ śaraṇaṃ daityatāpitāḥ | tadvidhatsvākhilādhāra yathā hi sukhino vayam || 41 ||

Translation

اے بھگوان! دَیتیہوں کے ستائے ہوئے ہم آپ کی پناہ میں آئے ہیں۔ اے اَخیل آدھار! ایسا انتظام فرمائیے کہ ہم یقیناً خوش و خرم اور محفوظ رہیں۔

Word by Word

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन — Masculine, Vocative, Singular

• तव: of you / your
• तव: सम्बन्ध (Possessor/Relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन — Genitive (6th), Singular; सर्वनाम

• संप्राप्ताः: having come/arrived
• संप्राप्ताः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → संप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative (1st), Plural; भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय (past passive participle)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन — Neuter, Accusative (2nd), Singular; ‘शरणं प्राप्नुमः’ इत्यर्थे

• दैत्य-तापिताः: tormented by demons
• दैत्य-तापिताः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + तापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative (1st), Plural; तृतीया/करण-भावे तत्पुरुष (दैत्यैः तापिताः = tormented by demons); तापित = √तप् (धातु) णिच् + क्त

• तत्: that (request/act)
• तत्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative (2nd), Singular; सर्वनाम; ‘तत् (कार्यं)’

• विधत्स्व: ordain/arrange (do)
• विधत्स्व: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: वि-धा (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन — Imperative, 2nd person, Singular; परस्मैपद

• अखिल-आधार: O support of all
• अखिल-आधार: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: अखिल (प्रातिपदिक) + आधार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — Masculine, Vocative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुष (अखिलस्य आधारः)

• यथा: so that
• यथा: प्रयोजन/सम्बन्ध (Purpose/Relation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय — indeclinable (so that/as)

• हि: indeed
• हि: निपातार्थ (Emphasis/Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (हेतौ/निश्चये) — particle (indeed/for)

• सुखिनः: happy
• सुखिनः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुखिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative (1st), Plural; विशेषण

• वयम्: we
• वयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, बहुवचन — Nominative (1st), Plural; सर्वनाम

Speaker

Supplicants seeking refuge (afflicted by Daityas) addressing the Lord

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Bhagavan
• Daityas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents śaraṇāgati—seeking the Lord as the ultimate refuge when worldly powers (like Daityas) cause distress—affirming Bhagavān as akhilādhāra, the sustaining ground of all security and well-being.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as humble dependence: the devotees do not claim self-sufficiency but approach the Lord directly, praying for His arrangement (vidhatsva) and protection—an essential mood of devotional surrender.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; the practical takeaway is dhārmic conduct under संकट—seeking divine shelter and praying with clarity and humility.