Shloka 138

The Account of Kāṣṭhīlā (Kāṣṭhīlā-ākhyāna) within the Mohinī Narrative

Devanagari script

द्रव्याशया प्रविष्टोऽहं सागरं तिमिसंकुलम् । तच्छ्रुत्वा राक्षसी शक्तिं समानीय नगस्थिताम् ॥ १३८ ॥

Transliteration

dravyāśayā praviṣṭo'haṃ sāgaraṃ timisaṃkulam | tacchrutvā rākṣasī śaktiṃ samānīya nagasthitām || 138 ||

Translation

مال کی خواہش میں میں تاریکی سے بھرے سمندر میں اتر گیا۔ یہ سن کر اس نے پہاڑ پر رہنے والی راکشسی سی قوت کو بلا لیا۔

Word by Word

• द्रव्याशया: by desire for wealth
• द्रव्याशया: Hetu/Instrument (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: द्रव्य-आशया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (द्रव्यस्य आशया = by desire/hope for wealth)

• प्रविष्टः: entered
• प्रविष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘entered’ (agreeing with अहम्)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन (1st person pronoun)

• सागरम्: the ocean
• सागरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन

• तिमिसंकुलम्: crowded with timi (fishes/sea-creatures)
• तिमिसंकुलम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तिमि-संकुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तिमिभिः संकुलम् = crowded with fishes/sea-monsters), सागरम् इति विशेषणम्

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (object of श्रुत्वा)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययभावे क्त्वान्त (gerund), ‘having heard’

• राक्षसी: demonic
• राक्षसी: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शक्तिम् इति विशेषणम् (‘demonic/ogress-like’)

• शक्तिम्: power/force
• शक्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समानीय: having brought
• समानीय: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-नी (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: अव्ययभावे ल्यबन्त/ल्यपन्त (gerund), ‘having brought/assembled’

• नगस्थिताम्: situated on a mountain
• नगस्थिताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नग-स्थित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः सप्तमी-तत्पुरुषः (नगे स्थिता = situated on a mountain), शक्तिम् इति विशेषणम्

Speaker

Narrator (within the Uttara-Bhaga tirtha-mahatmya frame; specific speaker not explicit in this single verse)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: bibhatsa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames greed (dravyāśayā) as a motive that leads one into peril (the darkness-filled ocean), implying that desire-driven action invites frightening consequences and obstructs dharmic clarity.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By contrast: the verse highlights how wealth-desire pulls the mind into 'darkness,' whereas bhakti is traditionally presented as the purifying, fear-dispelling orientation toward the Divine rather than toward acquisition.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; the practical takeaway is ethical discernment in motive (saṅkalpa)—a prerequisite for effective ritual and pilgrimage conduct in tirtha-mahātmyas.