Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

Mohinī-ākhyāna: The Trial of Ekādaśī and the King’s Satya-saṅkalpa

तस्मिन्निवेशयामास शयने कांचनान्विते । दीपरत्नैः सुप्रकाशे विद्रुमैश्चित्रिते वरे ॥ ७१ ॥

tasminniveśayāmāsa śayane kāṃcanānvite | dīparatnaiḥ suprakāśe vidrumaiścitrite vare || 71 ||

پھر اس نے اسے اُس بہترین بستر پر بٹھایا جو سونے سے آراستہ تھا، چراغ جیسے جواہرات سے روشن اور مرجان سے نقش و نگار والا تھا۔

तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; ‘in that (place/bed)’
निवेशयामासplaced / laid
निवेशयामास:
क्रिया (Kriyā/predicate)
TypeVerb
Rootनि√विश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense in usage: ‘placed/caused to sit/laid’
शयनेon the bed
शयने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/location)
TypeNoun
Rootशयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
काञ्चनान्वितेadorned with gold
काञ्चनान्विते:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन-अन्वित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (‘endowed with gold’), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण to ‘शयने’
दीपरत्नैःwith shining gems
दीपरत्नैः:
करण (Karaṇa/instrument)
TypeNoun
Rootदीप-रत्न (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (‘lamp-gems’/gems as lamps), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन (Plural)
सुप्रकाशेvery bright
सुप्रकाशे:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootसु-प्रकाश (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (‘very bright’), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण to ‘शयने’
विद्रुमैःwith corals
विद्रुमैः:
करण (Karaṇa/instrument)
TypeNoun
Rootविद्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), तृतीया (Instrumental), बहुवचन
चित्रितेdecorated
चित्रिते:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootचित्रित (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त-निष्पन्न विशेषण (PPP-like adjectival), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘decorated/variegated’
वरेexcellent
वरे:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण to ‘शयने’ (‘excellent’)

Narada (narrating within the Uttara-Bhaga Tirtha-Mahatmya flow; specific sub-speaker in this verse is not explicitly marked)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

It emphasizes dharmic hospitality and reverence—honoring a guest or revered person with the finest, radiant arrangements—reflecting the Purana’s broader ethic that sacred merit is supported by respectful conduct in holy contexts.

While not explicitly doctrinal about bhakti, the verse models devotional attitude through service (sevā): offering beauty, comfort, and honor becomes an external expression of inner reverence that bhakti traditions value.

No direct Vedanga instruction appears; the practical takeaway is ritual culture and etiquette (ācāra) associated with sacred settings—how respectful arrangement and illumination accompany auspicious acts.