Shloka 85

धरामराणां वचने व्यवस्थिता दिवौकसस्तीर्थगणा मखाश्च । को लंघयेत्सुभ्रु वचो हि तेषां श्रेयोभिकामो मनुजस्तु विद्वान् ॥ ८५ ॥

dharāmarāṇāṃ vacane vyavasthitā divaukasastīrthagaṇā makhāśca | ko laṃghayetsubhru vaco hi teṣāṃ śreyobhikāmo manujastu vidvān || 85 ||

زمین پر پیدا ہونے والے رشیوں اور اَمروں کے فرمان سے دیوتا، تیرتھوں کے گروہ اور یَجْن کے کرم باقاعدہ مقرر ہیں۔ اے سُبھرو! جو دانا انسان حقیقی بھلائی چاہے، وہ اُن کے قول کی خلاف ورزی کیسے کرے؟

dharāmarāṇāmof the earth-gods (kings)
dharāmarāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootdharā + amarā (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (dharāyāḥ amarāḥ = धरामराः)
vacanein the word/command
vacane:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
vyavasthitāḥare established/abide
vyavasthitāḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootvi + ava + √sthā (स्था) (धातु) → vyavasthita (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि/कर्तरि क्त-प्रत्ययान्त (past participle); प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); विशेषणम्
divaukasāḥthe dwellers in heaven (gods)
divaukasāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdiv + okas (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); समासः तत्पुरुषः (divi okas yasya/yeṣām)
tīrthagaṇāḥgroups of sacred places
tīrthagaṇāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottīrtha + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); समासः तत्पुरुषः (tīrthānāṃ gaṇāḥ)
makhāḥsacrifices
makhāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmakha (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
kaḥwho?
kaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); प्रश्नवाचक सर्वनाम
laṅghayetwould transgress
laṅghayet:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√laṅgh (लङ्घ्) (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
subhruO fair-browed one
subhru:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootsu-bhru (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); कर्मधारयः (सु + भ्रू)
vacaḥthe word/command
vacaḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
hiindeed/for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine/Pronoun)
śreyaḥ-abhikāmaḥdesiring the highest good
śreyaḥ-abhikāmaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootśreyas + abhikāma (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); समासः तत्पुरुषः (śreyasaḥ abhikāmaḥ = desiring the good)
manujaḥa man
manujaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmanuja (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)
vidvāna wise man
vidvān:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Root√vid (विद्) (धातु) → vidvas (कृदन्त, क्तवत्)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त (possessive participle: 'having known'); प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)

Sanatkumara (teaching Narada in Uttara-Bhaga tīrtha-māhātmya discourse)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

D
Devas
R
Rishis
T
Tirthas
Y
Yajnas

FAQs

It affirms that tīrthas and yajñas are not merely social customs but divinely and rishi-ordained institutions; honoring them supports dharma and leads toward śreyas (the highest spiritual good).

By stressing obedience to the sacred order established by devas and sages, the verse frames devotion as reverent alignment with dharma—respecting tīrthas and Vedic rites as expressions of faith and surrender to higher authority.

Ritual discipline is implied: proper performance and non-transgression of yajña aligns with Kalpa (ritual procedure) and supports the broader Vedic framework that governs sacred acts connected with tīrtha observances.