Shloka 80

Kārtika-Māhātmya

The Greatness of Kārtika

Devanagari script

सवाहपुरुषं पीनमनङ्वाहमथार्पयेत् । अजाविकं त्वेकभक्ते फलाहारे सुवर्णकम् ॥ ८० ॥

Transliteration

savāhapuruṣaṃ pīnamanaṅvāhamathārpayet | ajāvikaṃ tvekabhakte phalāhāre suvarṇakam || 80 ||

Translation

پھر سواری کے لائق، فربہ اور قوی خادم اور باربردار کو نذر کرے۔ ایک وقت کھانے والے یا پھل پر گزارہ کرنے والے ورتی کو دان میں سونے کی بکری یا بھیڑ دے۔

Word by Word

• सवाहपुरुषम्: a man with a vehicle/attendant (lit. with a carrier)
• सवाहपुरुषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स-वाह-पुरुष (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (स + वाह + पुरुष)

• पीनम्: well-fed, stout
• पीनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पीन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सवाहपुरुषम् इत्यस्य)

• अनङ्वाहम्: Ananga’s carrier (i.e., a symbolic figure/vehicle)
• अनङ्वाहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनङ्-वाह (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (अनङ् + वाह)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भार्थक-निपात (then/now)

• अर्पयेत्: should offer/dedicate
• अर्पयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्प् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; विध्यर्थ (should offer)

• अजाविकम्: goat-and-sheep (pair/related offering)
• अजाविकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अजा-आविक (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समास (अजा + आविक)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)

• एकभक्ते: in the one-meal observance
• एकभक्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एक-भक्त (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (व्रत-नाम), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (एक + भक्त)

• फलाहारे: in a fruit-diet regimen
• फलाहारे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: फल-आहार (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग (आहार), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (फल + आहार)

• सुवर्णकम्: a gold piece/object
• सुवर्णकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुवर्णक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Suta (narrating the Narada Purana discourse)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhakti","emotional_journey":"Calm, procedural instruction culminating in a spirit of disciplined giving aligned with austerity."}

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links bodily discipline (ekabhakta/phalāhāra) with dharmic charity (dāna), teaching that austerity becomes spiritually fruitful when paired with generous gifting intended for merit (puṇya) and purification.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Although the verse is framed as dāna-vidhi, it supports bhakti indirectly: vows that restrain appetite and gifts offered with faith cultivate humility, gratitude, and purity—inner conditions praised in Vaiṣṇava devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual application (kalpa-style procedure) is implied: specific vratas (ekabhakta, phalāhāra) are paired with prescribed donations, reflecting practical dharma-ritual structuring rather than grammar or astrology.