Shloka 72

Kārtika-Māhātmya

The Greatness of Kārtika

Devanagari script

दद्याद्भूशयने शय्यां तूलिकागंडकान्विताम् । पत्रभोजी नरोदद्याद्भाजनं घृतसंयुतम् ॥ ७२ ॥

Transliteration

dadyādbhūśayane śayyāṃ tūlikāgaṃḍakānvitām | patrabhojī narodadyādbhājanaṃ ghṛtasaṃyutam || 72 ||

Translation

جو زمین پر سوتا ہو وہ گدّے اور تکیوں سمیت بستر کا دان کرے۔ اور جو پتّوں کی پلیٹ پر کھاتا ہو وہ گھی کے ساتھ مناسب برتن دان کرے۔

Word by Word

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• भू-शयने: in sleeping on the ground
• भू-शयने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू + शयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूमौ शयनम्/भू-सम्बन्धि शयनम्)

• शय्याम्: a bed
• शय्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शय्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन

• तूलिका-गण्डक-अन्विताम्: provided with a mattress and pillow/bolster
• तूलिका-गण्डक-अन्विताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तूलिका + गण्डक + अन्वित (प्रातिपदिक; अन्वित = कृदन्त-प्रातिपदिक from अन्वि+इ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तृतीया-तत्पुरुषार्थः/सम्बन्धः (तूलिकया गण्डकेन च अन्विता)

• पत्र-भोजी: one who eats on leaves
• पत्र-भोजी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पत्र + भोजिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पत्रेषु भोजी/पत्रभोजनशीलः)

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• भाजनम्: a vessel
• भाजनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भाजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• घृत-संयुतम्: accompanied with ghee
• घृत-संयुतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घृत + संयुत (प्रातिपदिक; संयुत = कृदन्त-प्रातिपदिक from सम्+युज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तृतीया-तत्पुरुषार्थः (घृतेन संयुतम्)

Speaker

Sūta (narrating the teaching as part of the Uttara-Bhāga dāna instructions)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches proportional, empathetic giving: one should donate what directly alleviates the same hardship one endures—turning personal austerity into compassionate dharma that yields puṇya.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

In the Purāṇic view, dāna performed in a sattvic spirit supports Vishnu-oriented dharma; offering necessities like bedding and food-vessels becomes a practical expression of bhakti through service and care for beings.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Primarily Kalpa (ritual procedure) in the form of dāna-vidhi—practical rules about appropriate gifts and their proper accompaniment (e.g., a vessel given along with ghṛta).