Shloka 70

Devanagari script

धात्रीस्नाने नरो दद्याद्दधिपायसमेव च । फलानां नियमे सुभ्रु फलदानं समाचरेत् ॥ ७० ॥

Transliteration

dhātrīsnāne naro dadyāddadhipāyasameva ca | phalānāṃ niyame subhru phaladānaṃ samācaret || 70 ||

Translation

دھاتری اسنان کے وقت آدمی دہی کے ساتھ دودھ میں پکا ہوا پائَس (دَدھی-پائَس) خیرات کرے۔ اور پھل کے نِیَم والے ورت میں، اے سُبھرو، باقاعدہ طور پر پھلوں کا دان کرے۔

Word by Word

• धात्री-स्नाने: at the āmalakī-bath observance
• धात्री-स्नाने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धात्री + स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धात्री-सम्बन्धि स्नानम्)

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्तृ/Nominative), एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• दधि-पायसम्: curd and rice-pudding
• दधि-पायसम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधि + पायस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (दधि च पायसः च)

• एव: indeed/just
• एव: Avyaya (अव्यय/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• च: and
• च: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• फलानाम्: of fruits
• फलानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/Genitive), बहुवचन

• नियमे: in the observance/restriction
• नियमे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन

• सुभ्रु: O fair-browed lady
• सुभ्रु: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुभ्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• फल-दानम्: giving of fruits
• फल-दानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (फलानां दानम्)

• समाचरेत्: should practice/perform
• समाचरेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Sage Nārada (in dialogue instruction, traditionally to a listener addressed as 'subhru')

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhakti","emotional_journey":"Begins with calm ritual instruction (snāna/niyama) and moves to a gentle devotional ethic of giving (dāna) as the inner completion of restraint."}

Characters & Entities

• Dhātrī (Āmalakī)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that a vrata becomes spiritually fruitful when paired with dāna: during the Dhātrī-related bath/observance, offering sattvic foods (payasa, curd, fruits) as charity supports purification and merit (puṇya).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing disciplined observance (niyama) and selfless giving, it cultivates humility and service—core dispositions that support Vishnu-bhakti in the Narada Purana’s ritual framework.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects Kalpa-style ritual discipline: timing a snāna with a specific observance and prescribing appropriate dāna items (payasa/curd/fruits) as part of vrata-niyama.