Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

Kārtika-Māhātmya

The Greatness of Kārtika

दिनानि तत्र चत्वारि यथैकं वरावर्णिनि । विनोत्तरायणे कालं लग्नशुद्धिं विनापि च ॥ ६४ ॥

dināni tatra catvāri yathaikaṃ varāvarṇini | vinottarāyaṇe kālaṃ lagnaśuddhiṃ vināpi ca || 64 ||

اے خوب رنگ والی! وہاں چار دنوں کو ایک دن کے برابر شمار کرنا چاہیے؛ اور اُترایَن کے سوا دوسرے زمانے میں لگن کی شُدھی دیکھے بغیر بھی وقت اختیار کیا جا سکتا ہے۔

dinānidays
dināni:
Kartā (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā vibhakti (1st/Nominative), Bahuvacana (Plural)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location marker)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormDeśa-avyaya (देश-अव्यय/adverb: there)
catvārifour
catvāri:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootcatvāri (संख्या-प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā vibhakti, Bahuvacana; saṃkhyā-viśeṣaṇa (numeral adjective)
yathāas; according to
yathā:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Connector)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormUpamā/niyama-avyaya (यथा = as/according to)
ekamone
ekam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā vibhakti, Ekavacana; saṃkhyā-viśeṣaṇa
varāvarṇiniO fair-complexioned lady
varāvarṇini:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative address)
TypeNoun
Rootvarāvarṇinī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Sambodhana vibhakti (8th/Vocative), Ekavacana; कर्मधारयः (वरा वर्णिनी)
vināwithout
vinā:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Exclusion marker)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
FormAvyaya (preposition-like), ‘without’; योगे पञ्चमी (governs Ablative)
uttarāyaṇein Uttarāyaṇa (northward course of the sun)
uttarāyaṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootuttara-ayana (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Saptamī vibhakti (7th/Locative), Ekavacana; तत्पुरुषः (उत्तरं अयनम्)
kālamtime; season
kālam:
Karma (कर्म/Object; time as factor)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti (2nd/Accusative), Ekavacana
lagna-śuddhimpurity/auspiciousness of the ascendant (proper timing)
lagna-śuddhim:
Karma (कर्म/Object; ‘purity’ as requirement)
TypeNoun
Rootlagna + śuddhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā vibhakti (2nd/Accusative), Ekavacana; षष्ठी-तत्पुरुषः (लग्नस्य शुद्धिः)
vināwithout
vinā:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Exclusion marker)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
FormAvyaya, ‘without’; योगे पञ्चमी (governs Ablative)
apieven; also
api:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormSamuccaya/avadhāraṇa-nipāta (समुच्चय/also, even)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (समुच्चय/conjunction)

Narada (instructional dialogue, addressed to a lady as 'varāvarṇinī')

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_journey":"Calm procedural clarification with a mildly wondrous calendrical compression (four days as one), ending in pragmatic flexibility about timing/lagna."}

N
Narada
U
Uttarayana
L
Lagna

FAQs

It emphasizes that sincere observance can be upheld through scriptural time-rules and sanctioned concessions, preserving dharma even when ideal astrological conditions are not available.

By allowing practical flexibility in timing, it supports steady performance of devotional observances (vratas/pujā) without excessive dependence on technical constraints, keeping focus on faithful practice.

Jyotiṣa (Vedic astrology) is referenced through lagna-śuddhi (ascendant purity) and seasonal timing (Uttarāyaṇa), indicating rules of muhūrta selection and when exceptions apply.