Shloka 38

Śikṣā-nirūpaṇa (Exposition of Discipline): Son’s Marriage, Paternal Duty, and Royal Administration

Devanagari script

विष्णुं परित्यज्य वरं सुराणां संपूजयेद्योऽन्यतमं हि देवम् । गच्छेत्सगर्भां युवतीं प्रसूतां दंड्यश्च वध्यश्च स चास्मदीयैः ॥ ३८ ॥

Transliteration

viṣṇuṃ parityajya varaṃ surāṇāṃ saṃpūjayedyo'nyatamaṃ hi devam | gacchetsagarbhāṃ yuvatīṃ prasūtāṃ daṃḍyaśca vadhyaśca sa cāsmadīyaiḥ || 38 ||

Translation

جو معبودوں میں برتر وشنو کو چھوڑ کر کسی اور دیوتا کی پوجا کرے، وہ ہمارے شاہی کارندوں کے ہاتھوں قابلِ سزا بلکہ قابلِ قتل بھی ہے؛ جیسے حاملہ یا تازہ زچہ جوان عورت کے پاس جانا جرم ہے۔

Word by Word

• विष्णुम्: Vishnu
• विष्णुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• परित्यज्य: having abandoned
• परित्यज्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: परि + त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): having abandoned

• वरम्: the best
• वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (विष्णुम् विशेषयति)

• सुराणाम्: of the gods
• सुराणाम्: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• संपूजयेत्: should worship
• संपूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अन्यतमम्: some other (one)
• अन्यतमम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्यतम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (indeed)

• देवम्: a god/deity
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गच्छेत्: should go (to)
• गच्छेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• सगर्भाम्: pregnant
• सगर्भाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (सा गर्भः यस्याः = pregnant)

• युवतीम्: a young woman
• युवतीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युवती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रसूताम्: who has given birth
• प्रसूताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र + सू (धातु) → प्रसूता (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• दण्ड्यः: to be punished
• दण्ड्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दण्ड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; दण्ड्/दण्डय् धात्वर्थे)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाव्य/विधेय-विशेषण (gerundive: to be punished)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• वध्यः: to be executed
• वध्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वध्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; वध् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाव्य/विधेय-विशेषण (gerundive: to be slain)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• अस्मदीयैः: by my men/people
• अस्मदीयैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मदीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

Speaker

Narada (teaching in a dharma-śāstric tone within Uttara-Bhaga narration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"bhayanaka","emotional_journey":"A fierce sectarian-legal warning escalates to capital punishment, reinforced by an analogy to a grave sexual transgression."}

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It asserts Viṣṇu’s supremacy and frames abandoning Him for other worship as a grave adharma, emphasizing exclusive, steadfast devotion as spiritually and socially consequential.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is presented as niṣṭhā (single-pointed fidelity) to Viṣṇu; shifting devotion away from Him is condemned as a serious breach, underscoring commitment as the core of Vaiṣṇava practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Rather than a Vedāṅga technicality, the verse reflects rāja-dharma and smṛti-style legal reasoning—using a strong moral analogy to define a punishable offense and deter transgressive conduct.