Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 63

Nityā-paṭala-prakaraṇa

The Exposition of the Nityā-paṭala

दंतकर्णज्वरशिरः शूलगुल्मादि कुक्षिजाः । व्रणप्रमेहच्छर्द्यर्शोग्रहण्यामत्रिदोषजाः ॥ ६३ ॥

daṃtakarṇajvaraśiraḥ śūlagulmādi kukṣijāḥ | vraṇapramehacchardyarśograhaṇyāmatridoṣajāḥ || 63 ||

دانت اور کان کے امراض، بخار، سر درد، پیٹ کا درد، گُلْم وغیرہ پیٹ سے پیدا ہونے والی بیماریاں؛ نیز زخم، پرمیہ، قے، بواسیر، گرہنی کا مرض اور آمہ—یہ سب تینوں دوشوں کے بگاڑ سے پیدا ہوتے ہیں۔

दन्त-कर्ण-ज्वर-शिरः-शूल-गुल्म-आदिtooth/ear/fever/head pains, colic, gulma, etc.
दन्त-कर्ण-ज्वर-शिरः-शूल-गुल्म-आदि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदन्त + कर्ण + ज्वर + शिरस् + शूल + गुल्म + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (समाहारार्थ बहुपद: ‘tooth-, ear-, fever-, head- pains, colic, abdominal tumor, etc.’)
कुक्षिजाःarising in the abdomen
कुक्षिजाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुक्षिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (कुक्षेः जाताः: ‘arising in the abdomen’)
व्रण-प्रमेह-छर्दि-अर्शः-ग्रहणी-आम-त्रि-दोष-जाःarising from wounds, prameha, vomiting, piles, grahaṇī, āma, and tri-doṣa
व्रण-प्रमेह-छर्दि-अर्शः-ग्रहणी-आम-त्रि-दोष-जाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्रण + प्रमेह + छर्दि + अर्शस् + ग्रहणी + आम + त्रि + दोष + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (बहुपद: ‘arising from wounds, prameha, vomiting, piles, grahaṇī-disease, āma, and the three doṣas’)

Narada (teaching in a technical/śāstric mode within the Third Pada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

FAQs

It frames bodily suffering as a knowable, classifiable consequence of imbalance (tridoṣa), encouraging disciplined living and śāstric understanding so that spiritual practice is supported by health and steadiness.

Indirectly: by identifying ailments that disturb stability of mind and body, it implies that maintaining balance and proper regimen helps sustain regular japa, worship, and vrata-observance—core supports for bhakti.

A technical, śāstra-based listing aligned with classical Ayurveda—especially the tridoṣa framework and digestive pathology (āma, grahaṇī)—useful for practical regimen and ritual readiness.