Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 199

Nityā-paṭala-prakaraṇa

The Exposition of the Nityā-paṭala

Devanagari script

लाजैस्त्रिमधुरोपेतैस्तत्कालहवनेन वै । कन्यकां लभते पत्नीं समस्तगुणसंयुताम् ॥ १९९ ॥

Transliteration

lājaistrimadhuropetaistatkālahavanena vai | kanyakāṃ labhate patnīṃ samastaguṇasaṃyutām || 199 ||

Translation

تین مٹھاسوں کے ساتھ لجا (بھنے ہوئے دانے) کی مقررہ وقت پر ہون میں آہوتی دینے سے سادھک کو تمام اوصاف سے آراستہ کنیا بطورِ زوجہ حاصل ہوتی ہے۔

Word by Word

• लाजैः: with parched grains
• लाजैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लाज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन

• त्रि-मधुर-उपेतैः: endowed with three sweets
• त्रि-मधुर-उपेतैः: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + मधुर (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त; उप-इ √इ, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (लाजैः)

• तत्-काल-हवनेन: by the oblation at that time
• तत्-काल-हवनेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक) + हवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘तत्काले’ इति सप्तमी-तत्पुरुषार्थः (at that time)

• वै: indeed
• वै: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• कन्यकाम्: a maiden
• कन्यकाम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्यका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन

• लभते: obtains
• लभते: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पत्नीम्: as a wife
• पत्नीम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘कन्यकां’ इत्यस्य अपि विशेष्य-सम्बन्धः

• समस्त-गुण-संयुताम्: endowed with all virtues
• समस्त-गुण-संयुताम्: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त; सम्-युज् √युज्, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पत्नीम्/कन्यकाम्)

Speaker

Narada (teaching in a Vedanga/ritual-results section; dialogue tradition with Sanatkumara context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames marriage as a dharmic outcome supported by properly timed Vedic fire-offering, emphasizing that right ritual method (prayoga) and purity of offering lead to auspicious life-results (phala).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While primarily ritualistic, it aligns bhakti with reverent performance of sacred acts—treating homa as an offering made in faith to the divine order, supporting a dharmic household life conducive to devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual procedure and correct timing (tat-kāla), pointing to Vedanga disciplines that support yajña-prayoga—especially Kalpa (ritual rules) and Jyotiṣa (auspicious timing).