Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 117

Nityā-paṭala-prakaraṇa

The Exposition of the Nityā-paṭala

Devanagari script

द्विगुणं तत्र निक्षिप्य श्रपयेत्संस्कृतेऽनले । घृतेन सिक्तं सिक्थं तु कृत्वा तत्ससितं करे ॥ ११७ ॥

Transliteration

dviguṇaṃ tatra nikṣipya śrapayetsaṃskṛte'nale | ghṛtena siktaṃ sikthaṃ tu kṛtvā tatsasitaṃ kare || 117 ||

Translation

اس میں (دوسرا) مادہ دوگنا ڈال کر اچھی طرح تیار کی ہوئی آگ پر پکائے۔ پھر موم کو گھی سے تر کرکے اس کی شکل بنائے اور سفید سفوف (سِتا) کے ساتھ ہاتھ میں لے۔

Word by Word

• द्विगुणम्: double (quantity)
• द्विगुणम्: विशेषण (Qualifier of quantity)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (द्वौ गुणौ यस्य = double) used adverbially/qualifying quantity

• तत्र: there/in it
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• निक्षिप्य: having put in
• निक्षिप्य: पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: नि-√क्षिप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन; उपसर्ग: नि

• श्रपयेत्: should cook/boil
• श्रपयेत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √श्रप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• संस्कृते: well-prepared/regulated
• संस्कृते: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: संस्कृत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; agrees with अनले

• अनले: in the fire
• अनले: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: अनल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• घृतेन: with ghee
• घृतेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सिक्तम्: sprinkled/poured over
• सिक्तम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √सिच् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agrees with सिक्थम्

• सिक्थम्: beeswax
• सिक्थम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सिक्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तु: and/indeed
• तु: सम्बन्ध-निपात (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle; contrast/emphasis)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन

• तत्-ससितम्: that (wax) made white/bright
• तत्-ससितम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ससित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: तत्पुरुष (तत् + ससितम् = that which is with/like the moon; here ‘whitened/brightened’ sense)

• करे: in the hand
• करे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Speaker

Narada (instructional discourse within a technical/ritual section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes ritual precision—using proper measures, a properly prepared fire, and purified substances—reflecting the Kalpa-oriented discipline that supports dharmic practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by showing careful preparation and purity in ritual acts, it supports devotional observances where correct procedure is offered as a form of reverent service.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa/Vedanga-prayoga (procedural ritual science): measured quantities (dviguṇa), correct heating/cooking (śrapayet), and use of ritual materials like ghee and wax.