Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 113

The Account of the Lalitā Hymn, the Protective Armor

Kavaca), and the Thousand Names (Sahasranāma

Devanagari script

विचित्रा विभ्रमा हंसी भीषणी जनरंजिका । विशाला मदना तुष्टा कालकंठी महाभया ॥ ११३ ॥

Transliteration

vicitrā vibhramā haṃsī bhīṣaṇī janaraṃjikā | viśālā madanā tuṣṭā kālakaṃṭhī mahābhayā || 113 ||

Translation

وہ عجیب و غریب اور حیرت میں ڈالنے والی، ہنس کی مانند خوش رفتار؛ خوفناک ہوتے ہوئے بھی لوگوں کو مسرور کرنے والی ہے۔ وہ وسیع، کام کو ابھارنے والی اور مطمئن؛ سیاہ گلے والی اور نہایت ہیبت ناک ہے۔

Word by Word

• विचित्रा: variegated, wondrous
• विचित्रा: Karta (कर्ता/सम्बोधनार्थ-नामरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः

• विभ्रमा: Vibhramā (name); bewildering one
• विभ्रमा: Karta (कर्ता/नामनिर्देशः)
• Type: Noun
• Root: विभ्रम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (स्त्री-नाम)

• हंसी: Haṃsī (swan-like; name)
• हंसी: Karta (कर्ता/नामनिर्देशः)
• Type: Noun
• Root: हंसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• भीषणी: terrifying
• भीषणी: Karta (कर्ता/विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: भीषण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• जनरंजिका: delighting people
• जनरंजिका: Karta (कर्ता/विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: जन + रंजिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जनस्य रंजिका)

• विशाला: broad, expansive
• विशाला: Karta (कर्ता/विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• मदना: Madanā (name); enchanting one
• मदना: Karta (कर्ता/नामनिर्देशः)
• Type: Noun
• Root: मदन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• तुष्टा: content, satisfied
• तुष्टा: Karta (कर्ता/विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त-भावः)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (तुष्ट-भावः)

• कालकंठी: black-throated one
• कालकंठी: Karta (कर्ता/नामनिर्देशः)
• Type: Noun
• Root: काल + कंठी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (कालः कण्ठः यस्याः/कालकण्ठी)

• महाभया: greatly fearsome
• महाभया: Karta (कर्ता/विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: महा + भया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महती भया)

Speaker

Narada (in a technical listing of names/epithets within Book 1.3 context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a cluster of epithets that hold multiple, even contrasting, qualities—beauty and terror, delight and fear—pointing to a divine power whose nature transcends ordinary categories and is approached through sacred naming and remembrance.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is supported through nāma-smaraṇa (recollection of divine names): contemplating these names trains the mind to accept the Lord’s/Śakti’s cosmic complexity and surrender beyond personal likes and dislikes.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse reflects a nighaṇṭu/nirukta-like method (lexical listing of meaningful epithets), useful for Vyākaraṇa-based parsing and Nirukta-style interpretation of names in mantra and Purāṇic recitation.