Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 158

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

नीलां च मूकीकरणे स्मरेत्तत्तदपेक्षया । इत्येषा दशमी नित्या प्रोक्ता ते कुलसुन्दरी ॥ १५८ ॥

Transliteration

nīlāṃ ca mūkīkaraṇe smarettattadapekṣayā | ityeṣā daśamī nityā proktā te kulasundarī || 158 ||

Translation

کسی کو گونگا کرنے کے لیے، اسی خاص نیت کے ساتھ نیلا روپ کا سمرن کیا جائے۔ اے کُلسُندری، یوں یہ نِتیہ ‘دشمی’ روپ تجھے بتایا گیا۔

Word by Word

• नीलाम्: the blue (goddess/form)
• नीलाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नीला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative singular

• च: and
• च: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• मूकीकरणे: in (the act of) making mute
• मूकीकरणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मूकीकरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; Neuter, Locative singular

• स्मरेत्: one should remember/meditate on
• स्मरेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Optative, 3rd person singular

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative singular; (correlative)

• तत्: that (respective)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative singular

• अपेक्षया: with regard to / depending on
• अपेक्षया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अपेक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Feminine, Instrumental singular

• इति: thus
• इति: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• एषा: this (one)
• एषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; Feminine, Nominative singular

• दशमी: the tenth (Nityā)
• दशमी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दशमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative singular

• नित्या: eternal
• नित्या: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नित्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative singular; विशेषणम् दशमी-शब्दस्य

• प्रोक्ता: is declared/taught
• प्रोक्ता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Past passive participle used predicatively

• ते: to you / of you
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; Genitive singular (enclitic)

• कुलसुन्दरी: O Kulāsundarī
• कुलसुन्दरी: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कुल + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (सम्बोधन), एकवचन; Feminine, Vocative singular; समासः—तत्पुरुष (कुलस्य सुन्दरी)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Nityā/vidyā context)

Vrata Kalpa

Vrata: Daśamī

Verse Rasa

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Nila
• Nitya (Dashami)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that specific results are linked to specific forms (nityā) remembered with a focused intention, showing how mantra-smaraṇa is treated as a precise spiritual-ritual technology.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Even in a technical prayoga setting, it emphasizes smaraṇa (remembrance) as the operative act—devotional recollection directed toward a named divine form.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects prayoga-style application—how intention (apekṣā) conditions ritual/mantric remembrance—aligned with the technical, procedural tone typical of Book 1.3 discussions.