Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 96

The Description of the Four Durgā Mantras

Devanagari script

चतुर्भुजा जटामांसी तावती रोचना मता । कुंकुमं समभागं स्याद्दिग्भातं चन्दनं मतम् ॥ ९६ ॥

Transliteration

caturbhujā jaṭāmāṃsī tāvatī rocanā matā | kuṃkumaṃ samabhāgaṃ syāddigbhātaṃ candanaṃ matam || 96 ||

Translation

جٹامانسی چار حصے رکھی جائے اور اتنی ہی روچنا مقرر ہے۔ کُمکُم برابر حصہ ہو؛ اور چندن ‘دِگبھات’ یعنی رسم میں بتائے گئے تناسب کے مطابق لیا جائے۔

Word by Word

• चतुर्-भुजा: (measure:) four-armed (i.e., four units)
• चतुर्-भुजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + भुज (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; बहुव्रीहिः (चत्वारो भुजाः यस्याः/यस्य = ‘four-armed’; द्रव्यनामरूपेण)

• जटा-मांसी: jatāmāṃsī (spikenard)
• जटा-मांसी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जटा (प्रातिपदिक) + मांसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (जटायाः मांसी = jatāmāṃsī, spikenard)

• तावती: that much
• तावती: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तावत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रमाणवाचक-विशेषण (so much/as much)

• रोचना: rocana (yellow pigment)
• रोचना: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोचना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मता: is considered
• मता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (is considered)

• कुङ्कुमम्: saffron
• कुङ्कुमम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुङ्कुम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• सम-भागम्: an equal part
• सम-भागम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (समः भागः = equal part); विधेय-विशेषण

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• दिग्-भातम्: whitish/bright (as directions)
• दिग्-भातम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिक् (प्रातिपदिक) + भात (कृदन्त; √भा)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (दिग्भातम् = direction-bright/whitish; विशेषणम् चन्दनम् इति)

• चन्दनम्: sandalwood
• चन्दनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मतम्: is considered
• मतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (is considered)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada on technical/ritual formulation)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It preserves precise traditional ratios for ritual substances, showing that purity and correctness in dravya (materials) and mātrā (measure) are part of dhārmic practice and the efficacy of anushthāna.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not directly preaching bhakti, it supports devotional worship by standardizing the preparation of offerings (such as fragrances/pastes) used in pūjā, where careful, reverent preparation becomes an expression of devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects applied ritual-technical knowledge—measurement and formulation of offerings—aligned with Kalpa-style procedural precision (a Vedāṅga-associated practical discipline for rites).