Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 7

The Description of the Four Durgā Mantras

Devanagari script

भानुमण्डलसंस्थानां प्रविकीर्णालकं शिरः । छिन्नं स्वकं स्फारमुखं स्वरक्तं प्रपिबद्गलत् ॥ ७ ॥

Transliteration

bhānumaṇḍalasaṃsthānāṃ pravikīrṇālakaṃ śiraḥ | chinnaṃ svakaṃ sphāramukhaṃ svaraktaṃ prapibadgalat || 7 ||

Translation

سورج کے ہالے کی مانند، بکھرے ہوئے بالوں والا، اپنے ہی جسم سے کٹا ہوا اور کھلے منہ والا سر، بہتے ہوئے اپنے ہی خون کو پی رہا تھا۔

Word by Word

• भानु-मण्डल-संस्थानाम्: of the form/shape of the sun-disc
• भानु-मण्डल-संस्थानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Adjective
• Root: भानु (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक) + संस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—भानुमण्डलस्य संस्थानम् इति (genitive determinative)

• प्र-विकीर्ण-अलकम्: with hair scattered about
• प्र-विकीर्ण-अलकम्: विशेषण (Adjectival to शिरः)
• Type: Adjective
• Root: वि√कीर् (धातु) + अलक (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयार्थे कृदन्तविशेषणम्; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) ‘विकीर्ण’ + ‘अलक’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• शिरः: head
• शिरः: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• छिन्नम्: severed
• छिन्नम्: विशेषण (Adjectival to शिरः)
• Type: Adjective
• Root: छिद् (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) ‘छिन्न’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (शिरः इत्यस्य विशेषणम्)

• स्वकम्: one’s own
• स्वकम्: विशेषण (Adjectival to शिरः)
• Type: Adjective
• Root: स्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (शिरः इत्यस्य विशेषणम्)

• स्फार-मुखम्: with a wide mouth
• स्फार-मुखम्: विशेषण (Adjectival to शिरः)
• Type: Adjective
• Root: स्फार (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः—स्फारं मुखं यस्य तत् (descriptive)

• स्व-रक्तम्: blood-red / with its own blood
• स्व-रक्तम्: विशेषण (Adjectival to शिरः)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + रक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः—स्वं रक्तं (own blood-red / blood of itself)

• प्रपिबत्: drinks
• प्रपिबत्: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√पा (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; धातु—प्र√पा ‘to drink’

• गलत्: (blood) dripping
• गलत्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गल् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle) ‘गलत्’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (यत् प्रपिबति तद्—गलत् [रक्तम्] इत्यर्थे)

Speaker

Narada (narration within a technical/illustrative passage; dialogue frame traditionally with Sanatkumara)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: bibhatsa

Characters & Entities

• Bhanu (Sun)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse uses a stark, fearful image—self-consuming violence—to illustrate the destructive momentum of adharma and the karmic consequences that can overwhelm a being when restraint and right conduct collapse.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By portraying the horror of self-harm driven by uncontrolled forces, it implicitly points to bhakti and dharma as stabilizing refuges—turning the mind toward Vishnu-centered discipline rather than toward impulses that “consume one’s own life-blood.”

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

In the Third Pada’s technical tone, such imagery aligns with Jyotiṣa-style omen language: vivid forms (sun-disc likeness, dishevelled hair, blood-drinking) function as diagnostic symbols to warn of inauspicious conditions and the need for corrective dharmic action.