Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 96

Yakṣiṇī-Mantra-Sādhana Nirūpaṇa

Lakṣmī-avatāra-vidyāḥ: Bālā, Annapūrṇā, Bagalā

Devanagari script

त्रिमध्वा ज्यतिलैर्होमो नॄणां वश्यकरो मतः । मधुरत्रितयाक्तैः स्यादाकर्षो लवर्णैर्ध्रुवम् ॥ ९६ ॥

Transliteration

trimadhvā jyatilairhomo nṝṇāṃ vaśyakaro mataḥ | madhuratritayāktaiḥ syādākarṣo lavarṇairdhruvam || 96 ||

Translation

تری مدھو کے ساتھ گھی اور تل سے کیا گیا ہوم انسانوں کو وشی بھوت کرنے والا مانا گیا ہے۔ مٹھاس کے تینوں مادّے مل جائیں تو آکرشن ہوتا ہے، اور نمک کے ساتھ کیا جائے تو نتیجہ یقینی اور ثابت رہتا ہے۔

Word by Word

• त्रिमध्वा: with the three sweet substances
• त्रिमध्वा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: त्रि + मधु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि मधूनि—e.g., honey/ghee/sugar etc. as ‘three sweets’)

• ज्यतिलैः: with barley and sesame (jyatila)
• ज्यतिलैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ज्यतिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• होमः: the fire-offering
• होमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नॄणाम्: of men
• नॄणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• वश्यकरः: subjugating (bringing under control)
• वश्यकरः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वश्यकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (वश्यं करोति इति)

• मतः: is considered
• मतः: Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषण/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: मत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त-प्रायः (considered/held to be)

• मधुरत्रितयाक्तैः: with (items) smeared with three sweet substances
• मधुरत्रितयाक्तैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: मधुर + त्रितय + आक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आक्त’ = क्त-प्रत्ययान्त (smeared/anointed); समासार्थः—मधुरस्य त्रितयेन आक्तैः (smeared with a triad of sweet things)

• स्यात्: would be / becomes
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• आकर्षः: attraction (drawing)
• आकर्षः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आकर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लवर्णैः: with salts
• लवर्णैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: लवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूत-नपुंसक-प्रयोगः, क्रियाविशेषण (certainly/indeed)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a technical (prayoga-oriented) statement from the Vedāṅga/ritual-science portion of the text, showing how specific dravyas (ritual substances) are believed to shape the phala (result) of a homa—emphasizing precision in Vedic ritual application.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

This verse is not primarily a bhakti teaching; it belongs to the technical-ritual domain. Indirectly, it reflects the Purāṇic view that disciplined, rule-based rites (when aligned with dharma) can be auxiliary practices alongside devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Practical Kalpa (ritual procedure) is highlighted—specifically dravya-yoga (selection/combination of offerings like tila, ghṛta, sweet triad, and lavaṇa) and the expected ritual outcomes attributed to those substances in homa.