Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 71

Yakṣiṇī-Mantra-Sādhana Nirūpaṇa

Lakṣmī-avatāra-vidyāḥ: Bālā, Annapūrṇā, Bagalā

Devanagari script

भूपुरेण युते यंत्रे प्रदद्यान्मायया मनुम् । अग्न्यादिकोणत्रितये शिववाराहमाधवान् ॥ ७१ ॥

Transliteration

bhūpureṇa yute yaṃtre pradadyānmāyayā manum | agnyādikoṇatritaye śivavārāhamādhavān || 71 ||

Translation

بھُوپور سے یکت یَنتر میں مقررہ مایا (رسمی طریقہ) کے ذریعے منتر کا نیاس کرے؛ اور اگنی کون سے شروع ہونے والے مثلثی ثلاثہ میں شِو، واراہ اور مادھو کو स्थापित کرے۔

Word by Word

• भूपुरेण: with the bhūpura (outer square)
• भूपुरेण: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: भूपुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental)

• युते: joined/combined
• युते: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युत (कृदन्त; √युज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) 'joined/combined' agreeing with यंत्रे

• यंत्रे: in the yantra/diagram
• यंत्रे: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: यंत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• प्रदद्यात्: should place/offer
• प्रदद्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मायया: by (the power of) māyā
• मायया: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental)

• मनुम्: the mantra (manu)
• मनुम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; here 'mantra/seed-mantra' sense

• अग्नि: Agni
• अग्नि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासे पूर्वपदम् (in compound)

• आदि: and others
• आदि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; 'etc.' in compound

• कोण: corner/angle
• कोण: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कोण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासे मध्यपदम्

• त्रितये: in the triad
• त्रितये: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; 'in the triad'

• अग्न्यादिकोणत्रितये: in the triad of corners beginning with Agni
• अग्न्यादिकोणत्रितये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि + आदि + कोण + त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—'अग्न्यादीनां कोणानां त्रितये'

• शिव: Śiva
• शिव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासे पूर्वपदम् (in compound)

• वाराह: Varāha
• वाराह: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वाराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासे मध्यपदम्

• माधवान्: Mādhavas (Viṣṇu-forms)
• माधवान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: माधव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Accusative plural)

• शिववाराहमाधवान्: Śiva, Varāha, and Mādhava (deities)
• शिववाराहमाधवान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: शिव + वाराह + माधव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (शिवश्च वाराहश्च माधवाश्च)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Agni
• Shiva
• Varaha
• Madhava

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that worship is not only devotional but also methodical: the mantra is installed within a consecrated yantra-space (bhūpura), and specific divine powers are invoked by precise directional/triangular placement.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as disciplined worship—installing Mādhava (Viṣṇu) alongside Śiva and Vārāha in a structured yantra, showing devotion guided by correct ritual order rather than mere emotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects technical ritual science—directional geometry (koṇa), yantra construction (bhūpura), and mantra-nyāsa (placing the mantra), aligning with applied kalpa-style procedure within the Purāṇic Vedāṅga-oriented sections.