Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 1

The Classification and Explanation of Yakṣiṇī Mantras

Kālī and Tārā Vidyās

Devanagari script

सनत्कुमार उवाच । वाग्देवता वतारोऽन्यः कालिकेति प्रकीर्तिता । तस्या मन्त्रं प्रवक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम् ॥ १ ॥

Transliteration

sanatkumāra uvāca | vāgdevatā vatāro'nyaḥ kāliketi prakīrtitā | tasyā mantraṃ pravakṣyāmi bhuktimuktipradaṃ nṛṇām || 1 ||

Translation

سنَتکُمار نے کہا—واغ دیوی کا ایک اور اوتار ‘کالیکا’ کے نام سے مشہور ہے۔ اب میں اس کا منتر بیان کرتا ہوں، جو انسانوں کو بھوگ اور موکش دونوں عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• सनत्-कुमारः: Sanatkumāra
• सनत्-कुमारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सनत् (प्रातिपदिक) + कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (सनत्-नामकः कुमारः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• वाक्-देवता: the goddess of speech
• वाक्-देवता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाक् (प्रातिपदिक) + देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वाचः देवता)

• अवतारः: incarnation
• अवतारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अवतार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अन्यः: another
• अन्यः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying avatāraḥ)

• कालिका: Kālikā
• कालिका: Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कालिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-निपात (quotative particle)

• प्रकीर्तिता: is proclaimed
• प्रकीर्तिता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-कीर्त् (धातु) + क्त (क्त-कृदन्त)
• Form: कृदन्त (past passive participle), क्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (is celebrated/called)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्रवक्ष्यामि: I shall expound
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• भुक्ति-मुक्ति-प्रदम्: granting enjoyment and liberation
• भुक्ति-मुक्ति-प्रदम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुक्ति (प्रातिपदिक) + मुक्ति (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भुक्तिं च मुक्तिं च प्रददाति) विशेषण (qualifying mantraṃ)

• नृणाम्: of men; of people
• नृणाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

Speaker

Sanatkumara

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Sanatkumara
• Vagdevata (Vag Devi)
• Kalika (Kali)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It introduces Kālī as a form of Vāgdevī (the power of sacred speech) and frames her mantra as a means to attain both worldly well-being (bhukti) and ultimate freedom (mukti).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By presenting a mantra to be received and practiced with reverence, it points to mantra-upāsanā as a devotional discipline where divine grace is accessed through consecrated speech.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It emphasizes mantra-vidyā—precise preservation and use of sacred sound (connected to Śikṣā/phonetics and ritual application)—as a technical means for spiritual and practical results.