Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 25

Bhuvaneśī (Nidrā-Śakti) Mantra-vidhi, Nyāsa–Āvaraṇa Worship, Padma-homa Prayogas, and the Opening of Śrī-Mahālakṣmī Upāsanā

Devanagari script

इन्द्रकोणं लसद्दंडकुंडिकाक्षगुणाभयाम् । गायत्रीं पूजयेन्मन्त्री ब्रह्माणमपि तादृशम् ॥ २५ ॥

Transliteration

indrakoṇaṃ lasaddaṃḍakuṃḍikākṣaguṇābhayām | gāyatrīṃ pūjayenmantrī brahmāṇamapi tādṛśam || 25 ||

Translation

اندرا-کون (مشرق) میں منتر سادھک دَند، کمندلو اور اَکش مالا سے آراستہ، اُپدیش مُدرَا دکھانے والی اور اَبھَے بخشنے والی درخشاں گایتری کی پوجا کرے؛ اور اسی طرح برہما کی بھی ویسی ہی پوجا کرے۔

Word by Word

• इन्द्र-कोणम्: the Indra-corner (northeast quarter as specified)
• इन्द्र-कोणम्: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक) + कोण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य कोणः)

• लसत्-दण्ड-कुण्डिका-अक्ष-गुण-अभयाम्: (her) having shining staff, water-pot, rosary, sacred thread, and fearlessness (gesture)
• लसत्-दण्ड-कुण्डिका-अक्ष-गुण-अभयाम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लसत् (कृदन्त, √लस् धातु) + दण्ड (प्रातिपदिक) + कुण्डिका (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + अभय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गायत्रीम्) ; समाहार/सूची-समासः (दण्ड-कुण्डिका-अक्ष-गुण-अभय) + लसत् (वर्तमानकृदन्तः, प्र.पु. एकवचन-रूपेण विशेषणत्वेन)

• गायत्रीम्: Gāyatrī (goddess)
• गायत्रीम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: क्रिया (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचन; परस्मैपदम्

• मन्त्री: the mantra-practitioner
• मन्त्री: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• तादृशम्: of the same kind (similarly formed)
• तादृशम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ब्रह्माणम्)

Speaker

Narada (teaching in a technical-ritual context, consistent with Book 1.3 Vedanga-oriented instruction)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Gayatri
• Brahma
• Indra (directional deity by implication: Indra-kona)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It prescribes a precise devatā-dhyāna (deity visualization) for mantra-sādhana: worship Gāyatrī in the eastern quarter with specific attributes, and honor Brahmā similarly—linking mantra, direction, and iconography into a focused contemplative ritual.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as reverent upāsanā: the practitioner approaches Gāyatrī and Brahmā with clear form-meditation and worship, cultivating steadiness, sacred attention, and surrender through disciplined ritual devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual procedure tied to directionality (dik/koṇa), mantra-practitioner protocol, and devatā iconography—practical knowledge used in Vedic-aligned worship and visualization methods.