Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 1

Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

Devanagari script

श्रीशौनक उवाच । साधु सूत महाभागः जगदुद्धारकारकम् । महातंत्रविधानं नः कुमारोक्तं त्वयोदितम् ॥ १ ॥

Transliteration

śrīśaunaka uvāca | sādhu sūta mahābhāgaḥ jagaduddhārakārakam | mahātaṃtravidhānaṃ naḥ kumāroktaṃ tvayoditam || 1 ||

Translation

شری شونک نے کہا—اے مہابھاگ سوت! شاباش، شاباش۔ تم نے ہمیں کماروں کے بتائے ہوئے، جگت کے اُدھار کا سبب بننے والے عظیم تانترک وِدھان کا بیان سنایا ہے۔

Word by Word

• श्रीशौनकः: Śrī Śaunaka
• श्रीशौनकः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: श्री + शौनक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् शौनकः)

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• साधु: well!/good!
• साधु: अव्यय-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/विशेषणवत्)
• Form: अव्यय; प्रशंसार्थक निपात/क्रियाविशेषण

• सूत: O Sūta
• सूत: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• महाभागः: O greatly fortunate one
• महाभागः: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: महा + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (महान् भागः यस्य) used as honorific

• जगदुद्धारकारकम्: bringing about the uplift of the world
• जगदुद्धारकारकम्: विशेषण (Adjective of महातंत्रविधानम्)
• Type: Adjective
• Root: जगत् + उद्धार + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जगतः उद्धारः) + तत्पुरुष (कारकम्)

• महातंत्रविधानम्: the great tantric procedure/ordinance
• महातंत्रविधानम्: कर्म (Karma/Object; understood with प्रशंसा/उदितम्)
• Type: Noun
• Root: महा + तन्त्र + विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (महत्तन्त्रस्य विधानम् / महत् तन्त्रविधानम्)

• नः: to us/for us
• नः: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dat/Gen 4th/6th), बहुवचन; enclitic

• कुमारोक्तम्: spoken by Kumāra
• कुमारोक्तम्: विशेषण (Adjective of महातंत्रविधानम्)
• Type: Adjective
• Root: कुमार + उक्त (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुमारस्य उक्तम्)

• त्वया: by you
• त्वया: करण (Karaṇa/Instrument; agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• उदितम्: expounded
• उदितम्: कर्मणि-भाव (predicate participle)
• Type: Verb
• Root: उद् + इ (धातु) → उदित (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘uttered/expounded’

Speaker

Śaunaka

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Śaunaka
• Sūta
• Kumāras (Sanatkumāra and brothers)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It affirms that sacred procedures (vidhāna) taught by authoritative sages (the Kumāras) are intended for loka-saṅgraha—uplifting and guiding the world through disciplined practice and right knowledge.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While Bhakti is not explicitly named, the verse supports devotional tradition by validating a transmitted sacred method as “world-uplifting,” implying that properly taught practices can become vehicles for divine orientation and spiritual progress.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The emphasis is on vidhāna (procedure/system)—a technical, practice-oriented approach aligned with Vedāṅga-style precision in ritual method, correct instruction lineage, and faithful transmission of teachings.