Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 165

The Recitation of the Thousand Names of Rādhā and Kṛṣṇa (Yugala-Sahasranāma) and Śaraṇāgati-Dharma

Devanagari script

कोटिकल्पांतभ्रूभंगा अप्राप्तप्रलयाच्युता । सर्वसत्त्वनिधिः पद्मशंखादिनिधिसेविता ॥ १६५ ॥

Transliteration

koṭikalpāṃtabhrūbhaṃgā aprāptapralayācyutā | sarvasattvanidhiḥ padmaśaṃkhādinidhisevitā || 165 ||

Translation

کروڑوں کلپوں کے اختتام پر بھی جس کی بھنویں نہیں چڑھتیں، اور جب تک پرلَے نہ آئے تب بھی جو بے جنبش و اَچُیوت رہتی ہے۔ وہ تمام جانداروں کی خزانہ گاہ ہے، پدم، شنکھ وغیرہ دیویہ خزائن اس کی خدمت کرتے ہیں۔

Word by Word

• कोटि-कल्प-अन्त-भ्रू-भङ्गा: (she) whose eyebrow-frown lasts till the end of crores of kalpas
• कोटि-कल्प-अन्त-भ्रू-भङ्गा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + भ्रू (प्रातिपदिक) + भङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष/निर्देश-तत्पुरुष ("कोटिकल्पान्ते" इति काल-निर्देशः, तस्मिन् भ्रूभङ्गा यस्याः)

• अ-प्राप्त-प्रलय-अच्युता: unfallen, not reaching dissolution (i.e., imperishable)
• अ-प्राप्त-प्रलय-अच्युता: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (उपसर्ग/निषेध) + प्राप्त (कृदन्त; √आप्/आप्नोति) + प्रलय (प्रातिपदिक) + अच्युता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः नञ्-तत्पुरुषः (अप्राप्तप्रलय) + कर्मधारय/तत्पुरुष (अप्राप्तप्रलया च सा अच्युता च)

• सर्व-सत्त्व-निधिः: treasure of all beings
• सर्व-सत्त्व-निधिः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां सत्त्वानां निधिः)

• पद्म-शङ्ख-आदि-निधि-सेविता: served by treasures such as lotus and conch
• पद्म-शङ्ख-आदि-निधि-सेविता: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + शङ्ख (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक) + सेविता (कृदन्त; √सेव्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/क्तवतु-प्रायः; 'सेविता' = सेवित-आ) ; समासः तत्पुरुषः (पद्मशङ्खादीनां निधीनां सेविता)

Speaker

Narada (within Narada–Sanatkumara dialogue context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Padma
• Shankha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It praises an unshakable divine principle—steady even across kalpa-endings—and portrays it as the inexhaustible source (nidhi) supporting all beings, symbolized by divine treasures like Padma and Śaṅkha.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By depicting the deity’s unwavering, ever-protective nature and inexhaustible abundance, it encourages bhakti grounded in trust (śraddhā): the devotee turns to the ever-steady refuge rather than to transient worldly conditions.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse uses technical Purāṇic-Vedic cosmology terms (kalpa, pralaya) and precise compound formation (samāsa), aligning with Vedāṅga concerns such as Vyākaraṇa (grammar) and Nirukta-style semantic clarity.