Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 13

The Recitation of the Thousand Names of Rādhā and Kṛṣṇa (Yugala-Sahasranāma) and Śaraṇāgati-Dharma

Devanagari script

गायत्री देवता चास्य बल्लवीवल्लभो विभुः । प्रपन्नोऽस्मीति तद्भक्तौ विनियोग उदाहृतः ॥ १३ ॥

Transliteration

gāyatrī devatā cāsya ballavīvallabho vibhuḥ | prapanno'smīti tadbhaktau viniyoga udāhṛtaḥ || 13 ||

Translation

اس کا چھند گایتری ہے اور اس کے دیوتا وہ ہمہ گیر پروردگار ہیں جو گوپیوں کے ولّبھ ہیں۔ اس کا وِنیوگ: ‘میں شरणागत ہوں’—اُن کی بھکتی کے لیے بیان ہوا ہے۔

Word by Word

• गायत्री: Gāyatrī (meter/deity)
• गायत्री: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• देवता: deity
• देवता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अस्य: of this (mantra)
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• बल्लवी-वल्लभः: beloved of the gopīs
• बल्लवी-वल्लभः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बल्लवी (प्रातिपदिक) + वल्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (बल्लवीनां वल्लभः = beloved of the gopīs)

• विभुः: the all-pervading Lord
• विभुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• प्रपन्नः: surrendered
• प्रपन्नः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-√पद् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: कृदन्त—क्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; आत्मवाचक (one who has surrendered)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Vacya-sūcaka (वाच्यसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-निपात

• तत्-भक्तौ: in devotion to Him
• तत्-भक्तौ: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तस्य भक्तिः/भक्तौ = in devotion to Him)

• विनियोगः: application; ritual employment
• विनियोगः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विनियोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• उदाहृतः: is stated/declared
• उदाहृतः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-आ-√हृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sage Narada (instructional narration within Vedanga-style mantra-lakshana)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Gayatri (metre)
• Krishna (Ballavi-vallabha, Vibhu)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames mantra-practice as a devotional act: the practitioner approaches the all-pervading Lord (Krishna) through surrender (prapatti), while correctly specifying chandas (Gāyatrī) and devatā as part of disciplined recitation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed as prapatti—“I have taken refuge”—making surrender the inner intention (viniyoga) behind the technical mantra framework.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights mantra-lakṣaṇa conventions used in Vedanga-style practice: identifying the chandas (metre), the devatā (presiding deity), and the viniyoga (application) before recitation.