Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 90

Kṛṣṇādi-mantra-varga-varṇana

Classification of Krishna and Related Mantras

पंचाक्षरश्च कृष्णाय कामरुद्धस्तथा परः । गोपालायाग्निजायांतो रसवर्णः प्रकीर्तितः ॥ ९० ॥

paṃcākṣaraśca kṛṣṇāya kāmaruddhastathā paraḥ | gopālāyāgnijāyāṃto rasavarṇaḥ prakīrtitaḥ || 90 ||

‘کرشنائے’ پانچ حرفی منتر ہے۔ خواہش کو روکنے والا ایک اور منتر بھی اعلیٰ کہا گیا ہے۔ اور جو صیغہ ‘گوپالائے’ کے ساتھ ہو اور ‘اگنیجایانت’ پر ختم ہو، اسے ‘رس ورن’ کے نام سے بیان کیا گیا ہے۔

pañca-akṣaraḥfive-syllabled
pañca-akṣaraḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca + akṣara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु: ‘pañca akṣarāṇi yasya’ (five-syllabled)
caand
ca:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
kṛṣṇāyato Kṛṣṇa
kṛṣṇāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
kāma-ruddhaḥkāma-blocked (technical)
kāma-ruddhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma + ruddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘kāmena ruddhaḥ’ (checked/blocked by ‘kāma’—technical)
tathālikewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (तथा = likewise)
paraḥanother / further
paraḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
gopālāyato Gopāla
gopālāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootgopāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
agni-jāyā-antaḥending with ‘svāhā’ (agni’s wife)
agni-jāyā-antaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootagni + jāyā + anta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (technical): ‘agni-jāyā’ (Svāhā) + anta = ending with (svāhā)
rasa-varṇaḥthe ‘rasa’ letter (technical)
rasa-varṇaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootrasa + varṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘rasasya varṇaḥ’ (rasa-letter; technical)
prakīrtitaḥis proclaimed
prakīrtitaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkīrt (कीर्त् धातु) + pra + kta (कृत्प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is proclaimed’

Narada (teaching in a technical mantra/vedanga context, in dialogue tradition with Sanatkumara lineages)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

K
Krishna
G
Gopala

FAQs

It classifies specific Krishna-centered mantras by syllable-count and function, emphasizing that correctly formed sacred sound (akṣara/varṇa) is a direct means for inner restraint and higher devotion.

By highlighting mantras addressed to Kṛṣṇa/Gopāla, it frames bhakti as practiced through disciplined remembrance and recitation—devotion expressed as precise, tradition-guided sacred speech.

Śikṣā/mantra-śāstra: attention to akṣara (syllables), varṇa (phonemes), and prescribed endings of mantra-forms—showing how phonetic structure is treated as technically meaningful in ritual and japa.