Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 51

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

उन्मत्तवेषो दिग्वासा अनेकां वृत्तिमास्थितः । क्वचिद्द्विजातिप्रवरः क्वचिञ्चंडालसन्निभः ॥ ५१ ॥

unmattaveṣo digvāsā anekāṃ vṛttimāsthitaḥ | kvaciddvijātipravaraḥ kvaciñcaṃḍālasannibhaḥ || 51 ||

وہ دیوانے کے سے بھیس میں، کبھی برہنہ، اور طرح طرح کی روشیں اختیار کیے رہتا؛ کبھی دو بار جنم والوں میں افضل سا، اور کبھی چنڈال کے مانند دکھائی دیتا۔

unmatta-veṣaḥhaving a madman’s guise
unmatta-veṣaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootunmatta (प्रातिपदिक) + veṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); compound describing appearance
dik-vāsāḥsky-clad (naked)
dik-vāsāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdik (प्रातिपदिक) + vāsas (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘clad in the quarters’ (naked)
anekāmmany/various
anekām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
vṛttimconduct/behavior
vṛttim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvṛtti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
āsthitaḥhaving adopted
āsthitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√sthā (स्था) + ā- (उपसर्ग) (धातु)
FormPast active participle (क्त/कृत्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘having assumed/adopted’
kvacitsometimes
kvacit:
Adhikaraṇa (अधिकरण; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootkvacit (अव्यय)
FormAdverb (देश/कालवाचक अव्यय)
dvijātipravaraḥforemost among the twice-born
dvijātipravaraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvijāti (प्रातिपदिक) + pravara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘excellent among the twice-born’
kvacitsometimes
kvacit:
Adhikaraṇa (अधिकरण; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootkvacit (अव्यय)
FormAdverb (देश/कालवाचक अव्यय)
caṇḍāla-sannibhaḥlike a caṇḍāla (outcaste)
caṇḍāla-sannibhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaṇḍāla (प्रातिपदिक) + sannibha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘resembling a caṇḍāla’

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

It describes the realized renunciate whose inner freedom is complete: he is unattached to external marks, social status, or conventional respectability, and thus may appear in radically different ways while remaining established in truth.

By implying that true God-centered life is measured by inner surrender and detachment rather than outward appearance; devotion matures into humility and non-identity with caste, dress, or reputation.

It indirectly emphasizes dharma-viveka (discernment): judging conduct by inner realization and restraint rather than external signs—useful when applying Dharma principles alongside formal disciplines like Vyakarana or Kalpa.