Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 152

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

Devanagari script

द्राक्षेक्षुनागरंगं च मिष्टं पक्वं फलोत्करम् । प्रियालक्रंजम्बुफलं विकंकतफलं तथा ॥ १५२ ॥

Transliteration

drākṣekṣunāgaraṃgaṃ ca miṣṭaṃ pakvaṃ phalotkaram | priyālakraṃjambuphalaṃ vikaṃkataphalaṃ tathā || 152 ||

Translation

انگور، گنا، ناگرنگ، اور میٹھے پکے پھلوں کا ڈھیر؛ نیز پریال، کرنجَمبو، جامن اور وِکَنکت کے پھل بھی (نذر کیے جائیں)۔

Word by Word

• द्राक्षा: grapes
• द्राक्षा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्राक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• इक्षु: sugarcane
• इक्षु: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इक्षु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• नागरङ्गम्: citron (nāgaraṅga)
• नागरङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नागरङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; citron/orange-like fruit

• च: and
• च: None (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• मिष्टम्: sweet
• मिष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मिष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘sweet’

• पक्वम्: ripe
• पक्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पक्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘ripe/cooked’

• फल-उत्करम्: a heap of fruits
• फल-उत्करम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक) + उत्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (heap/collection of fruits)

• प्रियाल: priyāla fruit
• प्रियाल: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रियाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; a kind of fruit/tree (chironji)

• क्रं-जम्बु-फलम्: kraṃ-jambu fruit (a named fruit)
• क्रं-जम्बु-फलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रं (प्रातिपदिक) + जम्बु (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष; ‘(kraṃ-)jambu fruit’ (textual plant-name compound)

• विकंकत-फलम्: vikaṅkata fruit
• विकंकत-फलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विकंकत (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (fruit of vikaṅkata)

• तथा: also
• तथा: None (अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; ‘also/likewise’

Speaker

Sanatkumara (in dialogue context with Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes purity and appropriateness of offering-materials (dravya) in worship: sweet, ripe fruits are recommended as sāttvika naivedya, supporting disciplined ritual practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through careful, reverent offering—selecting wholesome naivedya (fruits, sugarcane, grapes) as an act of loving service rather than mere display.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual-technical know-how: identifying suitable dravyas for offerings (a procedural, śāstra-based detail aligned with kalpa-style guidance within the Vedanga/technical sections).