Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 146

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

Devanagari script

विलंबिचंचन्मणिकुंडलेन सुपुष्पधम्मिल्लवरेण चैव । पंचांगगंधस्य विलेपनेन बाह्वंगदैः कंकणकांगुलीयैः ॥ १४६ ॥

Transliteration

vilaṃbicaṃcanmaṇikuṃḍalena supuṣpadhammillavareṇa caiva | paṃcāṃgagaṃdhasya vilepanena bāhvaṃgadaiḥ kaṃkaṇakāṃgulīyaiḥ || 146 ||

Translation

لٹکتے اور جھولتے جواہراتی کُنڈلوں سے، خوبصورت پھولوں سے آراستہ عمدہ زلفوں سے، پانچ اجزا والے عطر کے لیپ سے، اور بازوبند، کنگن اور انگوٹھیوں سے وہ نہایت درخشاں نظر آتے تھے۔

Word by Word

• विलम्बि-चञ्चत्-मणि-कुण्डलेन: with a dangling, swaying jeweled earring
• विलम्बि-चञ्चत्-मणि-कुण्डलेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विलम्बिन् (प्रातिपदिक) + चञ्चत् (कृदन्त, √चञ्च्/चल्) + मणि (प्रातिपदिक) + कुण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; बहुपद-कर्मधारयः—विलम्बि चञ्चत् मणियुक्तं कुण्डलम् (a dangling, moving jeweled earring)

• सु-पुष्प-धम्मिल्ल-वरेण: with an excellent flower-adorned hair arrangement
• सु-पुष्प-धम्मिल्ल-वरेण: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सु (अव्यय/उपसर्ग) + पुष्प (प्रातिपदिक) + धम्मिल्ल (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; सुपुष्पधम्मिल्लवर = सु-पुष्पैः युक्तः धम्मिल्लः, तस्य वरः/श्रेष्ठः (excellent hair-arrangement adorned with fine flowers)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• एव: indeed
• एव: सम्बन्ध (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (indeed/just)

• पञ्च-अङ्ग-गन्धस्य: of five-ingredient perfume
• पञ्च-अङ्ग-गन्धस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; पञ्चाङ्गगन्ध = पञ्चभिरङ्गैः युक्तः गन्धः (five-ingredient perfume)

• विलेपनेन: with anointment/smearing
• विलेपनेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विलेपन (प्रातिपदिक; √लिप् + वि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन

• बाहु-अङ्गदैः: with armlets
• बाहु-अङ्गदैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक) + अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; बाह्वङ्गद = बाहौ ध्रियते इति अङ्गदः (armlets)

• कङ्कण-क-अङ्गुलीयैः: with bracelets and rings
• कङ्कण-क-अङ्गुलीयैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कङ्कण (प्रातिपदिक) + क (प्रातिपदिक/तद्धित-प्रत्ययार्थ) + अङ्गुलीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; कङ्कणकाङ्गुलीय = कङ्कणानि च अङ्गुलीयानि च (bracelets and rings)

Speaker

Narada (in dialogue context with the Sanatkumara brothers)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes sacred visualization and reverential adornment—perfume, flowers, and ornaments—as supports for devotion, helping the mind fix steadily on the divine form during worship and meditation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By detailing auspicious ornaments and fragrance, it models loving service (upacāra) and dhyāna: the devotee contemplates and honors the Lord with sensory offerings, transforming sense-experience into devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure and upacāra-vidhi are implied—especially gandha (anointing) and puṣpa (flowers) as standard worship components—showing the technical, methodical side of devotion in the Vedāṅga-oriented section.