Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna
Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata
मेषः सदीर्घः पवनो मनुरुक्तो हृदंतिमः । ऊनर्विशतिवर्णोऽयं तारादिर्नखवर्णकः ॥ ९ ॥
meṣaḥ sadīrghaḥ pavano manurukto hṛdaṃtimaḥ | ūnarviśativarṇo'yaṃ tārādirnakhavarṇakaḥ || 9 ||
‘میش’ کو ‘سدیर्घ’ کہا گیا ہے؛ وہ ‘پون’ (ہوا) کی مانند ہے اور ‘منو-اُکت’ ہے، جس کا اختتام ‘ہرد’ پر ہوتا ہے۔ یہ سلسلہ بیس سے کم حروف کا ہے؛ ‘تارا’ سے شروع ہو کر ‘نکھ-ورن’ کی علامت رکھتا ہے॥ ۹ ॥
Narada (teaching in a Vedanga/technical-science section, traditionally framed within Narada–Sanatkumara dialogue)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
Its significance is instructional rather than devotional: it preserves a technical Vedāṅga-style method for encoding and remembering astrological terms (like Meṣa) through phonetic/metrical markers, reflecting the Purāṇa’s role as a carrier of applied Vedic sciences.
Direct bhakti instruction is not the focus here; instead, the verse supports dharma-practice by systematizing technical knowledge (used in calendrical/astrological determinations), which traditionally underpins correct timing and procedure for vows and worship.
Vedāṅga-oriented phonetic/metrical classification—terms like dīrgha (long), varṇa (letters/syllables), and initial/terminal markers (tārādi, hṛd-antima) indicate a mnemonic-technical scheme, intersecting with jyotiṣa-style nomenclature.