Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 81

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

अधोग्रां दक्षिणाधारां निखनेच्छुरिकां शुभाम् । दीपं प्रज्वालयेत्तत्र गणेशस्मृतिपूर्वकम् ॥ ८१ ॥

Transliteration

adhogrāṃ dakṣiṇādhārāṃ nikhanecchurikāṃ śubhām | dīpaṃ prajvālayettatra gaṇeśasmṛtipūrvakam || 81 ||

Translation

چھری کو اس طرح گاڑے کہ اس کی نوک نیچے ہو اور دستہ جنوب کی طرف۔ وہاں پہلے گنیش جی کا سمرن کر کے چراغ روشن کرے۔

Word by Word

• अधः-ग्राम्: with the tip downward
• अधः-ग्राम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधः (अव्यय) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (अधः + अग्र = downward-pointed tip)

• दक्षिण-आधाराम्: having support on the right/south side
• दक्षिण-आधाराम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक) + आधार (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (दक्षिणः आधारः यस्याः सा)

• निखनेत्: should bury/dig in
• निखनेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-खन् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• छुरिकाम्: a small knife/dagger
• छुरिकाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: छुरिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शुभाम्: auspicious
• शुभाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दीपम्: lamp
• दीपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रज्वालयेत्: should light/kindle
• प्रज्वालयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-ज्वल् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिजन्त (causative) प्रयोगः

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• गणेश-स्मृति-पूर्वकम्: after first remembering Gaṇeśa
• गणेश-स्मृति-पूर्वकम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: गणेश (प्रातिपदिक) + स्मृति (प्रातिपदिक) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययभावे नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण; अव्ययीभावः (गणेशस्य स्मृतिः पूर्वं यस्य तत्)

Speaker

Narada (in instruction mode, within the Narada–Sanatkumara dialogue framework)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Ganesha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes ritual correctness and auspicious sequencing: establishing the implement in a prescribed orientation, then invoking Gaṇeśa as the remover of obstacles before lighting the lamp, a common marker of sanctifying the rite.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Even in technical ritual acts, the verse places smaraṇa (remembrance) first—specifically Gaṇeśa-smṛti—showing that inner recollection of the deity precedes and empowers external actions, aligning ritual with devotional intent.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects prayoga-style ritual knowledge: dik-niyama (directional rules) and karma-krama (proper sequence of acts), practical components often associated with Kalpa/ritual procedure within Vedanga-oriented instruction.