Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 30

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

शत्रूपद्रव आपन्ने ग्रामे वा पुटभेदने । संस्थापंयेदिदं यन्त्रं शत्रुभीतिनिवृत्तये ॥ ३० ॥

Transliteration

śatrūpadrava āpanne grāme vā puṭabhedane | saṃsthāpaṃyedidaṃ yantraṃ śatrubhītinivṛttaye || 30 ||

Translation

جب گاؤں میں دشمنوں کا فتنہ ہو یا حفاظتی حصار (پُٹ) ٹوٹ جائے، تو دشمن کے خوف کے ازالے کے لیے اس یَنتر کی स्थापना کرنی چاہیے۔

Word by Word

• शत्रूपद्रवे: in enemy harassment/attack
• शत्रूपद्रवे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शत्रु + उपद्रव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘शत्रोः उपद्रवः’), पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• आपन्ने: when it has occurred / in a crisis
• आपन्ने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: आपन्न (कृदन्त, √आपद् धातु)
• Form: सप्तमी, एकवचन; विशेषण (शत्रूपद्रवे/ग्रामे)

• ग्रामे: in a village
• ग्रामे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)

• पुटभेदने: in the breaking of the enclosure/packet
• पुटभेदने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुट + भेदन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘पुटस्य भेदनम्’), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• संस्थापयेत्: should set up/establish
• संस्थापयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्था (धातु)
• Form: णिच्-प्रत्ययान्त causative; विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; धातु: √स्था with उपसर्ग सम्-

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• यन्त्रम्: device/yantra
• यन्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• शत्रुभीतिनिवृत्तये: for cessation of fear of enemies
• शत्रुभीतिनिवृत्तये: Sampradana/Prayojana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: शत्रु + भीति + निवृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘शत्रुभीतेः निवृत्तिः’), स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (प्रयोजन), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames fear and insecurity as conditions that can be calmed through a dhārmic, rule-based prayoga (ritual application), emphasizing ordered sacred action (yantra-sthāpana) to restore steadiness and protection.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While the verse is technical, its intent aligns with bhakti-oriented reliance on sacred means: protection is sought through consecrated, tradition-backed practice rather than panic or vengeance, cultivating trust in dhārmic remedies.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights prayoga-style ritual procedure—specifically yantra-sthāpana used for apad-dharma situations—reflecting technical application typical of Vedāṅga-adjacent disciplines (mantra/kalpa-oriented practice).