Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 83

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

Devanagari script

कुर्यान्मूर्तिं गोमयेन धत्तूरकुसुमैयजेत् । जटामांसीभवं धूपं तैलाक्तघृतदीपकम् ॥ ८३ ॥

Transliteration

kuryānmūrtiṃ gomayena dhattūrakusumaiyajet | jaṭāmāṃsībhavaṃ dhūpaṃ tailāktaghṛtadīpakam || 83 ||

Translation

گائے کے گوبر سے مورت بنائے اور دھتّور کے پھولوں سے پوجا کرے۔ جٹامانسی سے تیار دھوپ چڑھائے اور تیل لگی بتی والا گھی کا دیپ جلائے॥۸۳॥

Word by Word

• कुर्यात्: should make
• कुर्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मूर्तिम्: an image/idol
• मूर्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• गोमयेन: with cow-dung
• गोमयेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: गोमय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• धत्तूरकुसुमैः: with datura flowers
• धत्तूरकुसुमैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: धत्तूर-कुसुम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (धत्तूरस्य कुसुमानि)

• यजेत्: should worship/offer
• यजेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• जटामांसीभवम्: made from jatamansi
• जटामांसीभवम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जटामांसी-भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (जटामांस्याः भवः = तदुत्पन्नः)

• धूपम्: incense
• धूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तैलाक्तघृतदीपकम्: a ghee-lamp anointed with oil
• तैलाक्तघृतदीपकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तैल-आक्त-घृत-दीपक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (तैलेन आक्तः घृतदीपकः)

Speaker

Narada (in instruction within a ritual/technical context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined, ingredient-specific worship where even simple materials (like a cow-dung icon) become sanctified through correct intention and prescribed offerings.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as careful service (upacāra) to the deity—making a form, offering flowers, incense, and lamp—showing devotion through tangible acts of reverence.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects ritual-technical know-how: selection of substances for worship (dravya), proper offerings (flowers, dhūpa, dīpa), and procedure—typical of applied dharma/kalpa-style guidance.