Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 5

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

सार्षापं रोगनाशाय कथितं कर्मकोविदैः । मारणे राजिकोत्थं वा विभीतकसमुद्भवम् ॥ ५ ॥

sārṣāpaṃ roganāśāya kathitaṃ karmakovidaiḥ | māraṇe rājikotthaṃ vā vibhītakasamudbhavam || 5 ||

امراض کے ازالے کے لیے اہلِ کرم نے سرسوں سے بنی تیاری بتائی ہے۔ مگر مارن کے عمل میں کالی سرسوں سے بنا ہوا یا درختِ بَہِیڑا (وِبھیتک) سے حاصل شے بیان کی گئی ہے۔

सार्षापम्mustard (oil/seed)
सार्षापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसार्षाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
रोगनाशायfor the destruction of disease
रोगनाशाय:
Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरोग-नाश (प्रातिपदिक; रोग + नाश)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the purpose)
कथितम्is said/declared
कथितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/declared’
कर्मकोविदैःby those skilled in rites/actions
कर्मकोविदैः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्म-कोविद (प्रातिपदिक; कर्म + कोविद)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-निर्देश), बहुवचन; agent in passive construction
मारणेin the act/rite of killing
मारणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विषय/प्रयोगे ‘in (the rite of) killing’
राजिकोत्थम्arising from mustard (rājikā)
राजिकोत्थम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootराजिका-उत्थ (प्रातिपदिक; राजिका + उत्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying implied substance like taila)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
विभीतकसमुद्भवम्originating from bibhītaka
विभीतकसमुद्भवम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविभीतक-समुद्भव (प्रातिपदिक; विभीतक + समुद्भव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Narada (as part of a technical exposition within the Vedanga/ritual-science section; traditionally framed in dialogue with Sanatkumara)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

It distinguishes dharmic, welfare-oriented applications (removal of disease) from harmful, destructive rites, showing that technical knowledge must be governed by ethical intent.

Indirectly: by implying that power-oriented rites (like māraṇa) are spiritually inferior to sattvic, compassionate aims; Bhakti traditions emphasize non-harm and reliance on divine grace over coercive ritual power.

Applied ritual science (karma-kāṇḍa prayoga): identifying specific substances (sarṣapa, rājikā, bibhītaka) and their intended ritual outcomes—an example of technical procedural knowledge used in rites.