Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 26

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

निखनेदभिमन्त्र्याशुशत्रूणां द्वार्यलक्षितः । विद्वेषं मिथ आपन्नाः पलायंतेऽरयोऽचिरात् ॥ २६ ॥

Transliteration

nikhanedabhimantryāśuśatrūṇāṃ dvāryalakṣitaḥ | vidveṣaṃ mitha āpannāḥ palāyaṃte'rayo'cirāt || 26 ||

Translation

جلدی سے منتر کے ذریعے ابھِمنترت کر کے، بغیر دیکھے گئے دشمنوں کے دروازے پر اسے دفن کر دے؛ پھر دشمن آپس کے بغض میں پڑ کر جلد ہی بھاگ جاتے ہیں۔

Word by Word

• निखनेत्: should bury/dig in
• निखनेत्: क्रिया (kriyā)
• Type: Verb
• Root: नि + खन् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg)

• अभिमन्त्र्य: having enchanted
• अभिमन्त्र्य: क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: अभि + मन्त्र् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having enchanted/consecrated'

• आशु: quickly
• आशु: क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: काल/रीतिबोधक अव्यय (adverb: quickly)

• शत्रूणाम्: of enemies
• शत्रूणाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (Masculine, Gen pl)

• द्वारि: at the door/gate
• द्वारि: अधिकरण (adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Neuter, Loc sg)

• अलक्षितः: unnoticed
• अलक्षितः: कर्ता (kartā)
• Type: Adjective
• Root: अ + लक्षित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नञ्-समासपूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन (Masculine, Nom sg)

• विद्वेषम्: hatred/hostility
• विद्वेषम्: कर्म (karma)
• Type: Noun
• Root: विद्वेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (Masculine, Acc sg)

• मिथः: mutually
• मिथः: क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: मिथः (अव्यय)
• Form: परस्परार्थक अव्यय (reciprocally/among themselves)

• आपन्नाः: having fallen into/afflicted by
• आपन्नाः: कर्ता (kartā)
• Type: Adjective
• Root: आ + पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग प्रथमा बहुवचन (Masculine, Nom pl)

• पलायन्ते: flee
• पलायन्ते: क्रिया (kriyā)
• Type: Verb
• Root: पलाय् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (3rd pl)

• अरयः: enemies
• अरयः: कर्ता (kartā)
• Type: Noun
• Root: अरी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (Masculine, Nom pl)

• अचिरात्: soon
• अचिरात्: क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: अचिरात् (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (soon/without delay)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, within Vedanga/ritual-technical discourse)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: vira

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents mantra as a disciplined, intention-driven force: when properly consecrated and applied, it is said to dissolve hostile cohesion by turning enemies against one another, thereby restoring safety for the practitioner.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is not stated directly here; the verse belongs to technical prayoga. Indirectly, it assumes faith in sacred sound (mantra) and reverence for Vedic procedure—attitudes that, when oriented to Vishnu and dharma, support a devotional life.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects ritual-technical practice centered on mantra application (abhimantrana) and a specific ritual placement (at a doorway/threshold), aligning with auxiliary disciplines used to execute rites correctly.